Kuman Kitabı




Kuman Kitabı
Akartürk KARAHAN

     Codex Cumanicus (CC), Karadeniz’in kuzeyindeki Deşt-i Kıpçak sahasında hüküm süren ve Bozkır Kıpçakları da diyebileceğimiz Kumanların diline ait tek eserdir. Eser, sözlük ve metinlerden oluşan İtalyan ve Alman bölümlerinden teşekkül etmektedir. Kim tarafından ve ne zaman yazıldığı tam olarak bilinmeyen eserin X . yüzyıl sonları ile X V. yüzyıl başlarında, Hristiyan misyonerler veya tüccarlar tarafından yazıldığı kanaati yaygındır.

     Anonim bir eser olan CC’nin dili genel olarak Kumanca ya da Kuman lehçesi diye adlandırılır. Latin alfabesiyle yazılmış ilk Türkçe eser olan CC’de, Latince-Farsça-Kumanca söz listesini içeren sözlük kısmından sonra Kumanlara ait ilahi, dua, bilmece, atasözü gibi yazıların olduğu metin bölümü bulunmaktadır. CC, Kıpçak ağzından derlenmiş olması nedeniyle, zengin bir içeriğe sahiptir (ayrıntılı bilgi için bkz. Özgür 2002: 693; Demirci 2002). CC, Latin harfleriyle yazılması nedeniyle Kıpçakçanın ve tarihsel Türk lehçelerinin fonetik yönden tespiti için önemli bir kaynaktır.

     Tarihsel ve modern Kıpçak sahası için önemli bir eser olan CC’nin isim söz varlığı, bu makalede alt anlamlılık ekseninde ele alınacak, yer yer tarihsel Türk lehçeleri ile özellikle de Memluk-Kıpçak sahası ile karşılaştırma yoluna gidilecektir.

      Genel olarak dillerde alt anlamlılık, isim söz varlığında zengin bir görünüm arz etmektedir. Fiillerde ise anlam ekseni bağlamında bir sınıflandırmada bulunmak daha zordur. CC’nin söz varlığında da isim söz varlığı, bu konuda bize yeterli malzemeyi vermektedir (ayrıca bkz. Demirci 2002, Golden 1992). Renk, ay, gün, taş, giyim, insan, hastalık, ilaç, askerlik, savaş gereçleri, rüzgâr, dokuma-kumaş, yiyecek-içecek, bitki, hayvan kavramlarının alt-üst anlamlılık ilişkisi bakımından CC, zengin bir söz varlığına sahiptir.



Hepsi : http://www.karam.org.tr/Makaleler/1616474119_11.%20Akartürk%20Karahan.pdf

Ayrıca:

Kuman Kitabı ve Karaçay Malkar Türkçesi

http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/ufuk_tavkul_codex_karacay.pdf
Kuman Kitabı Reviewed by Türk Asya on Pazar, Ocak 11, 2015 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.