Hun Dili ve Yazısı




Hun Dili ve Yazısı
Dr. Gözde Sazak

      W.Barthold'a göre Türk dilinin gelişim aşamaları şu şekilde incelenmektedir: Çin kaynaklarında pek fazla olmamakla birlikte; bu kaynaklar Hun diline ait bazı kelime, unvan ve isim nakletmişlerdir. Ne yazık ki, sayıları 30-40 kadar olan bu kelimeler, Hun dilini aydınlatmak için yeterli değildir. En eski Türkçe bakiyeler olarak kabul edilen ve Türk dili tarihinde
çok önemli yer edinen bu kelimelerden başlıcaları M.Ö. II. yüzyılda Çin kaynaklarında geçen gök ve tanrı (tengri) anlamındaki chen-li, bununla ilişkili olarak "Tanrı kutu" anlamına gelen ve şanyü için kullanılan "T'eng-li Ko-to/ch'engli ku-t'u, şanyünün oğlunun (tegin'in) taşıdığı unvan olan ve Türkçe "düz,doğru,âdil" anlamına gelen t'o-k'i, kız anlamına gelen ki-ts'u, demir (tieh-fa) ve kılıç (king-lu)tır.

Asya Hunlarının yazıları hakkında yine Çin kaynaklarında bilgiler yer almaktadır. Hunların bir mesaj iletmek istediklerinde bir tahta parçası üzerine "Hu yazısı" ile yazdıkları ve Uygurların ataları Kao-kü'ler : "Çince yazarlar fakat Hunca da yazarlardı... Klasikleri Hun dili ile okurlardı..." gibi ifadeler geç devre ait bazı yıllıklarda Hunların yazıları olmadığına dair verilen bilgileri çürütmektedir.

     Noin-Ula ve Moğolistan'daki bazı kurganlar ile Baykal Gölü bölgesinde Hunlara ait olan 20 tane kazılmış yazı karakteri bulunmuştur. Bu yazı karakterlerinin Orhun-Yenisey Türk alfabesi ile aynı, bazılarının ise benzer olması Hunların yazısının Türk runik alfabesinin kaynağı olduğunu göstermektedir.

      T.Çakar'a göre eski Çin kaynaklarından (Shih-chi ve Han) Hun dilinden Çinceye aktarılarak yazılmış olan Hun adları ve unvanlar; VIII. yüzyıla ait eski Türk yazıtlarındaki kelimelerle bir devamlılık arz etmektedir. Bu kelimelerden bazıları (kut (kut-u ), şan-yü (ch'an-yü), yolluk (yu), bilge (t'u-ch'i) ve bagşı (po-hsü)'dır. Çok geniş bir coğrafyada büyük bir boylar birliği olarak yaşayan Hunların ortak bir Türk-Hun dili kullandıkları ve hatta bu dili Çinlilerin dahi bildiği tarihi kaynaklardan açıkça anlaşılmaktadır. Bu dilin, daha sonraki yüzyıllarda da tüm Türk milleti arasında bazı küçük değişikliklerle (lehçe gibi) konuşulduğu Türk yazıtlarındaki benzerliklerden anlaşılmaktadır.

Yazarın "TÜRK SEMBOLLERİ" Adlı kitabından ( http://www.idefix.com/kitap/turk-sembolleri-gozde-sazak/tanim.asp?sid=XZZEMYUJYS6S20F1BFMS )


NOT: Kâzım Mirşan'a göre Hun Türkleri, Ön Türklerin "ON" koludur.


Resim :
https://en.unesco.org/silkroad/sites/silkroad/files/knowledge-bank-article/vol_II%20silk%20road_nomads%20in%20eastern%20central%20asia.pdf
Hun Dili ve Yazısı Reviewed by Türk Asya on Salı, Ocak 27, 2015 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.