--> Türk Dokumalarında Ağaç Motifi | Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России

Türk Dokumalarında Ağaç Motifi

Türk Dokumalarında Ağaç Motifi Sultan YURTERİ Yard. Doç. Dr. Filiz Nurhan ÖLMEZ 38. ICANAS (Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Ça...

Türk Süsleme Sanatı


Türk Dokumalarında Ağaç Motifi

Sultan YURTERİ

Yard. Doç. Dr. Filiz Nurhan ÖLMEZ


38. ICANAS (Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi) Bildirilerinden


    Yaşamın başlangıcı ve süregelmesinde hava, su, toprak kadar önemli bir rol üstlenen ağaç, insanoğlunun inanç dünyasında neredeyse Tanrısal bir varlık olarak kabul edilmiştir. Bu kapsamda, geleneksel Türk dinindeki Yer-Su inancı içerisinde ağaç kültü önemli bir yer tutmuştur.

    Türk mitolojisinde kutsal olarak kabul edilen ağaçların belli özellikleri olup, bir ağacın kutsal olarak görülebilmesi için mutlaka bu özelliklerden en az birini taşıması gerekir. Bu özelikler esas itibarıyla Gök Tanrı’nın sıfatları olup şunlardır;

Tanrı’nın tekliğini temsil eden yalnız ağaç; 


Türk inanç sistemi “birlik” ya da “teklik” üzerine kurulmuştur. Tanrısal olarak nitelendirilen ağaç da “yalnız ağaçtır”. Türk halkları coğrafyasına bir bütün olarak bakıldığında, kutsal ağaçların bulundukları bölgelerde tek olduğu görülecektir.

Tanrı kutunu temsil eden “Bayterek”; 


Üç âlemi birleştirdiğine inanılan, gövdesinden akan kutsal sıvı (su, süt vs.) ile hanlara bitmez tükenmez güç, kuvvet, ölümsüzlük bahşeden, koruyup kollayan ağaç “Bayterek”, hayat veren, yaşatan, esirgeyen tanrıyı temsil eder.

Sığınılan tanrıyı temsil eden gölgeli ağaç; 


Türk düşüncesinde tanrı, sığınılan ve zorda kalanlara yardım eden, yüce varlıktır. Tanrı’yı temsil eden kutsal ağaç da gölgesine sığınanları koruyan, kollayan tanrısal bir varlık olmalıdır. Büyük -Azametli- Kaba Ağaç; Türk düşüncesinde tanrı, uluların ulusu, sahiplerin sahibi, azametlilerin azametlisidir.

      Türk inanç sisteminin en önemli parçası olan kutsal ağaç yada hayat ağacı, bütün ağaçlardan daha büyük, heybetli, gösterişli ve uzundur. O, bütün ağaçları bünyesinde barındırır, “Han ağaç”tır, Dede Korkut kahramanlarının ifadesiyle “Kaba ağaçtır”.

Meyvesiz ağaç; 


Türk inanç sisteminde her şeyi yaratan tanrı, yaratılmamıştır. Doğmamış ve doğurmamıştır, aynı zamanda sonu da olmayan yüceler yücesi varlıktır.

Yapraklarını dökmeyen ağaç; 


Tanrı başlangıcı ve sonu olmayan, ölümsüz ve sonsuzdur. Tanrıyı temsil eden varlık da sonsuz olmalıdır. Yaz kış yapraklarını dökmeyen ağaç, bu özelliğiyle tanrının ebediliğini, sonsuzluğunu temsil etmektedir.

Ruhları cennete ve cehenneme götüren ağaç; 


Üç alemi birleştiren ağaç, ruhlara aşağı yada yukarı giden yolu göstermektedir. Kutsalı temsil eden ağaç, ruhları cennete yada cehenneme gönderme kudretine sahiptir.

Ağacın bazı Türk topluluklarının türeyiş mitolojilerine konu olduğu görülmektedir. Çin kaynaklarına göre bazı Türk boylarının hakanları, türeyiş mitolojisinde de Uygurların, ağaçtan türediklerinden bahsedilmektedir.

Oğuz Destanlarında Kıpçakların ağaçtan türedikleri anlatılmaktadır. Söz konusu Türk mitolojilerinde ağacın ana rahmi fonksiyonu üstlendiği dikkati çekmektedir.

Altay Şamanizmi’nde beş kutsal unsur vardır; ateş, demir, toprak, su ve ağaç. Altay mitolojisinde, Ağaç Han, Han adı ile vasıflandırılarak tanrılaştırılmış olup, toprağı ve ağaçları temsil etmekte, korumaktadır.

Altay Türklerinin kayın ağacına taptığını, kayın ağacının kutsal kabul edilerek adına kurbanlar kesildiğini belirtmektedir. Altay Şamanlarının inanmalarına göre, kayın ağacı Tanrıdan ayrılmıştır, bu nedenle kayın ağacına yıldırım düşmez. Şamanlar hastaları iyi etmek için gayret ederlerken yanlarında kayın ağacı bulundurmakta, Şaman davulunda kayın ağacı, sedir ağacı ve onun yanında meral resmi yer almaktadır. Davulun tokmağı sedir ağacından yapılmakta olup, meral derisi ile kaplanmaktadır.

Abakan Türklerinin dini törenlerini dört kutsal kayın ağacının yanında yaptıklarını belirtmektedir. Şaman dualarında kayın ağacı için “altın yapraklı, yetmiş yapraklı, mübarek kayın ağacı” gibi tabirler geçmektedir. Bir inanışa göre de kayın ağacının altmış kökü vardır. Ayrıca Sümerlerin büyük tapınaklarının tanrıların sarayı olduğu, tanrıların buralarda aileleri ile birlikte yaşadığı, ancak tanrıların buralara gelmesi için kokusundan çok hoşlandıkları sedir ağacı yakıldığı aktarılmaktadır.

Eski Türklerde çam (Fusuk), kavak, meşe, dut, söğüt, elma ve ardıç ağaçları da kutsal kabul edilmiştir. Türk dünya görüşüne uygun olarak evin temelini atmadan önce ağaç dikilir.

Türk kültüründe ve inancında önemli bir yeri olan ağaç kültünün izlerine dokumalarda da rastlamak mümkündür. Pazırık’ta 7. Kurgan’dan çıkarılmış, M.Ö. V. yüzyıla tarihlendirilen, keçeden bir çocuk önlüğünde, deri aplike ile işlenmiş hayatağacı motifi bulunmaktadır.

Türk süsleme sanatlarında bitkisel motiflerin ayrı bir yeri olup, kullanımlarına göre başlıca dört grup altında incelenmektedirler. Bunlar; çiçekler, yapraklar, ağaçlar ve yemişler ile meyvelerdir. Bu gruplardan en önemlisi olan ağaçlar incelendiğinde, Türk süsleme sanatında en sık rastlanan ağaç motiflerinin servi ağacı, hurma ağacı, hayat ağacı, meyveleri belirtilen meyve ağaçları ve çiçek açmış ağaçlar oldukları görülmektedir.

COMMENTS

Ad

12 Hayvanlı Türk Takvimi,13,1914-1918 Birinci Dünya Savaşı,1,3 Mayıs Türkçülük Günü,6,Abdaliye Devleti,1,Adile Ayda,1,Adilşahlar,1,afganistan özbekleri,8,Ahıska Türkleri,2,Ahlatşahlar (Ermenşahlar,2,Ahmet Cevdet Paşa,2,Ahmet Gürses,2,Ahmet Şafak,2,Akhunlar (Eftalitler),2,Akılcı Seçim Taktikleri,1,Akkoyunlular,2,Alâiye Beyliği,1,Alev Alatlı,6,Ali Suavi,1,Alparslan Türkeş,4,Altay Dergi,12,altın elbiseli adam,4,Altın Orda Devleti,1,Anau Uygarlığı,2,Araz Elsəs,1,Arsaklılar Devleti,1,Artuklular,3,Astrahan Hanlığı,2,Atabetü’l-Hakayık,1,Atatürk,34,Atatürkün Samsuna Çıkışı ve Vahidettin Taner Ünal Araştırmaları,27,Attila,5,Avarlar,9,Avrupa Hun Devleti,9,Aydınoğulları,1,Azerbaycan,53,Babür İmparatorluğu,2,Bakü Hanlığı,1,Balkarlar,5,Banu Avar,5,Başkurtistan,33,Behmenîler,1,Berendi Türkleri,1,Beridşahlar,1,Bəxtiyar Vahabzadə,1,Bilge Kağan,5,Buhara Hanlığı,1,Bulgarlar,7,Büyük Selçuklu Devleti,7,Büyük Timur İmparatorluğu,5,Candaroğulları (İsfendiyaroğulları),1,Celal Sengör,1,Celayirliler,1,Cengiz Özakıncı,3,Çanakkale Savaşı,2,çevrimiçi kindle mobi epub pdf oku,633,Çevrimiçi Saadettin Gömeç Makalesi Oku,41,Çevrimiçi Ziya Gökalp oku - internetten Ziya Gökalp oku - online Ziya Gökalp oku,38,Çobanoğulları Beyliği,1,Çu Devleti,1,Çuvaşistan,13,Dağıstan,4,Danişmendliler (Danişmendoğulları),3,Dede korkut,8,Delhi Türk Sultanlığı,2,Derbent Azerileri,1,Dımaşk Atabegliği,1,Dilmaçoğulları Beyliği,1,Divanü Lugati't Türk,9,Doğu Türkistan,20,Dulkadiroğulları Beyliği,1,Ebulfez Elçibey,6,Emir Timur,5,Enver Paşa,2,Erbil Atabegliği,1,Eretna Beyliği,1,Ermeni Soykırımı Yalanları,2,Eşrefoğulları,1,Etice-Hurrice,3,Eyyübiler,2,F. M. Dostoyevski MEB klasik Çevrimiçi Oku,25,Fuzuli,3,Gagavuzya,10,Ganira Pashayeva,1,Gayaz İshaki,1,Gazali,1,Gazneliler,2,Gence Hanedanlığı,1,Germiyanoğulları,2,Gök Bilge Hüseyin Nihal Atsız,62,Göktürkler,32,Güncel,34,Güneş Dil Teorisi,1,haber,7,habertürk,7,Hakasya,11,Halil İnalcık,2,Hamidoğulları,1,Harezmşahlar,1,Haydarâbad Nizamlığı,1,Hazar İmparatorluğu (Hazarlar),6,Hive Hanlığı,1,Hoca Ahmet Yesevi,1,Hokand Hanlığı,1,Hulkar Abdullaeva,20,Hulki Cevizoğlu,1,Hun İmparatorluğu,15,Irak Selçukluları,3,İbn Bibi,1,İhşidoğulları Beyliği (İhşidîler),1,İlber Ortaylı,2,İldenizliler,1,illüstrasyonlu Türkçü - Pantürkist Video Ali Can Meydan Yapımları,4,İnaloğulları Beyliği,1,İnançoğulları (Lâdik Beyliği),1,internetten kitap oku,624,iskitler,20,İsmail Gaspıralı,3,izleti,277,İzmir (İzmiroğulları,1,İzmiroğlu) Beyliği,1,Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti,1,Kanglı/Kanklı Türkleri,1,Karaçay,14,Karahanlılar Devleti,6,Karakalpakistan,2,Karakoyunlu,1,Karamanoğulları (Karamanoğlu),1,Karasioğulları,2,Karay Türkleri,2,Karluklar,2,Kasım Hanlığı,1,Kaşgar Turfan Hanlığı,3,Kaşgarlı Mahmut,6,Kaşkay Türkleri,3,Kazakeli,44,Kazan Hanlığı,1,Kazım Karabekir Paşa,3,Kemal Ermetin,1,Kerkük Türkleri,1,Kırgızlar,27,Kırım Özerk,9,Kimekler (Kimek Devleti),4,Kirman Selçukluları,1,kitab o'qı,60,kitap oku,624,kitep oxu,60,kitop oka,60,Kuman Kıpçak Türkleri,12,Kumuklar,3,Kuşanlar,2,Kutadgu Bilig,7,Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti,1,Ludîler,1,Macarlar ve Türkler,9,Mahmut Esat Bozkurt,2,Massagetler - Tomris,5,Mehmet Kaplan,1,Memlükler (Memlûk Devleti),4,Mengücekler,1,Mengücekoğulları),1,Mengücükler (Mengücükoğulları,1,Menteşe),1,Menteşeoğulları (Menteşeoğlu,1,Milli Mücadele национальная борьба в Турцию national struggle for Turkey,14,Moğol İmparatorluğu,15,Muhammed Emin Resulzade,4,Murat Bardakçı,3,Mustafa Şokay,1,Mustafa Yıldızdoğan,1,Nahçıvan,2,Nejdet Sançar,3,Nesimi,1,Nihat Genç,1,Nogay Hanlığı,5,Nursultan Äbişulı Nazarbayev,2,Oğuz Boyları Damgaları-Tamgaları,29,Oğuz Kağan,13,Oğuz-Yabgu Devleti,6,online çevrimiçi internetten osmanlıca oku,449,online kitap oku,624,online turkish book read,624,orhun_orkun_kadim_türk_dili,45,Osmanlı İmparatorluğu,18,osmanlıca kitap oku,449,ottoman books read,449,ottoman history book,449,Ön Türkler,320,Özbek Eli,20,Peçenek Türkleri,3,Pervaneoğulları Beyliği,1,Prof Dr Kazım Mirşan,49,Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu,4,proto turks,312,Ramazanoğulları,1,Reha Oğuz Türkkan,3,Rıza Nur,4,Sabarlar ( Sabar Devleti),2,Sâcoğulları (Sâcîler),1,Safevî Devleti (Safevîler),4,Safeviler,7,Saha Türkleri,13,Sâhibatâoğulları (Sahib Ataoğulları),1,Saka Türkleri,11,Salgurlular,1,Saltuklu Beyliği (Saltuklular,2,Saltukoğulları),1,Saruhanoğulları,1,Sayan Altay Türkleri,17,Sekel Yazısı,5,Selaattin Eyyübi,1,Selçuklu Kartalı Afşin Bey,1,senseizm,77,Serdengeçti Dergisi Çevrimiçi Oku 1950,24,Sibir Hanlığı,2,Sökmenliler),1,Suriye Selçukluları,1,Sümerliler,21,Şəhriyar,2,Tabgaçlar (Tabgaç Devleti),2,Taner Ünal ile Tarih ve Siyaset Yazıları,111,Taner-Ünal-e-kitap-pdf-makaleler-tarih-oku-okuttur-epub-ebook-read-Bilig-Bitig,68,Tataristan,24,Tekeoğulları,1,Tengri Tanrı Allah,4,Tolunoğulları Beyliği,3,Tuğluklular,1,Turan ensemble,6,Turan Yazgan,1,turan_halklari_turanic_people_hajra_turan-turkestan-turks,72,Turania People - Grand Asian Turkestan - Turkish Public - Азия Туран Туркестан,2,turcarum imperatore,311,Turkic Republics and Communities Türk Dünyası Bağlantı Zincirleri,11,turkish bookcase,60,Turkish stamps,312,Tuva Türkleri,7,Türgişler (Türgiş Devleti),1,Türk Asya,150,Türk Bahar Bayramı Nevruz,2,Türk Belgesel,56,Türk Denizliği Piri Reis,2,Türk Dili,142,Türk Din Anlayışı,54,Türk Dünyası Derlemeler,11,Türk Film,5,Türk Kültür ve Sanatı,192,Türk Ocakları,2,Türk Okçuluğu,2,Türk Sergiler,28,Türk Türkmen mitolojisi karakterleri - Turkish mythology characters - Турецкие символов мифология,41,Türk ve Türkiye Tarihi,213,Türk_mitolojisi-Turkish_mythology-Турецкий_мифология,43,Türkçe Tarih Dergisi,3,Türkçü Dergi,1,Türkiye,68,Türkiye Selçuklu Devleti,3,Türklerde Bilim,18,Türkmenler,24,Uğur Mumcu,2,ultra-türkler,2,Urum Türkleri,2,Uygurlar,33,Yakutistan,16,Yaşar Kalafat,1,Yazarlar,3,Yusuf Akçura,4,Zeki Velidi,6,Zengîler,2,Ziya Gökalp,5,кiтап oxu,60,кiтапхана oqı,60,мәдениет,60,мәлiмет,60,мәлiмет ұсыну,60,Тюрки России,12,
ltr
item
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России: Türk Dokumalarında Ağaç Motifi
Türk Dokumalarında Ağaç Motifi
http://2.bp.blogspot.com/-Exh1DEbjHAA/VI65I9-NmDI/AAAAAAAA9vI/h6ve5v6cNdk/s1600/T%C3%BCrk%2BS%C3%BCsleme%2BSanat%C4%B1.jpg
http://2.bp.blogspot.com/-Exh1DEbjHAA/VI65I9-NmDI/AAAAAAAA9vI/h6ve5v6cNdk/s72-c/T%C3%BCrk%2BS%C3%BCsleme%2BSanat%C4%B1.jpg
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России
http://www.biligbitig.com/2014/12/turk-dokumalarnda-agac-motifi.html
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/2014/12/turk-dokumalarnda-agac-motifi.html
true
8698665457039130098
UTF-8
Tüm Konular Yüklendi Hiç Konu Bulunamadı Hepsini Göster Dahası.. Cevapla Cevap Verme Sil By Anasayfa Sayfalar Konular View All Size Önerdiğimiz ETiket Arşiv Arama Yap Tüm Konular İsteğinizle herhangi bir gönderi eşleşmesi bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content