Kuzey Amerika Yerlileri Na-Dene’lerin Orta Asya ve Sibirya’nın Göçebe Kavimleri ile Bağlantıları

Na-Dede ve Orta Asya Dil Benzerliği


Kuzey Amerika Yerlileri Na-Dene’lerin Orta Asya ve Sibirya’nın Göçebe Kavimleri ile Bağlantıları

Egemen Çağrı Mızrak

       Dene’lerin defin törenleri sırasına çadırlarının çevresinde toplanarak uyguladıkları birtakım ritüellerin tıpkı İslam Öncesi Türk boylarına mahsus “yuğ merasimlerine” benzemesi gerçekten de ilginçtir. 1826’da Sir John Franklin, 1845’de William Lucas Hardisty, 1860-75’de Peder Petitot’un şahit olduğu bu törenlerde, yas tutanlar, mevtanın naaşının bulunduğu çadırın etrafında toplanarak kendi yüzlerini bıçakla kesiyorlardı; böylece gözyaşıyla kan karışarak, birlikte akıyordu (Stewart 1994: 503). Bu kadim âdet Batılı ve Doğulu birçok kaynak tarafından aktarıldığı üzere İslamiyet’ten önceki Türk boyları arasında sıkça rastlanan bir uygulamaydı. Dene’ler de tıpkı Göktürklerdeki (Mau-Tsai 2006: 22-23, 64) gibi kışın ölen birinin cesedini ilkbaharda gömüyor; cenaze törenlerini oyunlar, danslar ve bir yemek şöleniyle sonlandırıyorlardı. Belki de tek fark naaşın bulunduğu çadırın etrafında dönen binlerce at idi (Stewart 1994: 503).

      Dene yerlilerinin ibadetleri esnasındaki yakarışlarında dikkati çeken “Kutsal Ağaçlı Dağ” miti motifini ele alan Stewart, bu dağın Doğu Türkistan’daki Urumçi, Turfan ve Kara-Hoca dairesine mevzilenmiş olan kutsal Bogd-ula dağı olduğunu düşünse de (Steawart 1994: 509) buranın İslam öncesi Türk dünyasında büyük bir öneme sahip “Ötüken Ormanlı Dağı” olması ihtimali de asla göz ardı edilmemelidir. Bilindiği üzere Eski Türk kültüründe, yeryüzü hususunda “Yer-Su” (İnan 1976: 30-31; Rahman 1996: 135-136), gökyüzü ve kozmos hususunda ise “Kun-Ay” (Güngör 1994:511-517) sembolizmi büyük bir öneme haizdi. Hatta Gök, gökyüzü, güneş, ay, yıldızlarla ilgili inanışları çok gelişmiş olan Türk dinî sistemini Eberhard, 

“Güneş ve ay kültlerinden müteşekkil Türk Gök Dini” 
 olarak tanımlamaktadır (Eberhard 1942: 93). Eski Türk din sisteminde çok önemli bir yeri olan Yer-Su inancında “Yer” kutsalının en önemli simgelerinin başında dağlar ve ormanlar (dağ kültü ve ağaç kültü) gelmektedir (İnan 1976: 31-40). Şu an bile tam yeri konusunda fikir birliği sağlanamamış olan, ormanlarla kaplı Ötüken Ormanlı/Ağaçlı Dağı soyca birbirlerinin devamı sayılan

     Büyük Hun, Göktürk ve Uygur devletlerine hem başkentlik yapmış hem de en kutsal mekânları olmuştur
(Rahman 1996: 136). Ötüken Ormanlı Dağı’nın yeri hakkında muhtelif fikirler vardır [Hirth, Thomsen, Chavannes, Pelliot, Bretsehneider vb.] (Aydın 2007: 1262-1270). Fakat bunların içinde Radloff’un Hirth ile yaptığı şahsî konuşmalar sırasında, Ötüken’in, Tula ile Orhon Nehirleri’nin birleştiği yerlerdeki dağlar ile aynı olması ihtimalini ileri sürmesi, Ögel’in de görüşleriyle pekişen ve onun da kabul ettiği en güçlü tezlerden biri olarak durmaktadır (Ögel 1948: 18).


Hepsi : http://mtad.humanity.ankara.edu.tr/makale.php?id=683

Mayalar ve Türklük e-kitap : http://yayinlar.yesevi.edu.tr/static/kitaplar/mayalar_e_book/index.html
Kuzey Amerika Yerlileri Na-Dene’lerin Orta Asya ve Sibirya’nın Göçebe Kavimleri ile Bağlantıları Reviewed by Türk Asya on Salı, Aralık 30, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.