Karadeniz Kuzeyindeki Bucak Yer Adının Kökenine Dair

Moldova-Romanya-Ukrayna Haritası


Karadeniz Kuzeyindeki Bucak Yer Adının Kökenine Dair

Doç.Dr. Osman KARATAY

      Tuna’nın ağzının kuzeyinde, Moldova’nın denize çıkışını engelleyen bölge olarak tanımlayabileceğimiz yer Osmanlı döneminde Bucak ismini taşıyordu ve bugün de bu isim kullanımdan düşmemiştir. Ortaçağ başlarında aynı y için bununla aynı anlama gelen Slavca bir kelime(Ongl) geçmektedir. Ondan önceki dönemde ise en az Milat yıllarından itibaren olmak üzere bölgenin adı Peuke olarak geçer. Bu son kelime Türkçe ve diğer Altay bölgesi dillerinde yine “köşe, bucak” anlamına gelmektedir ve aslında bucak kelimesinin erken biçimidir. Dolayısıyla, Karadeniz’in kuzeybatısındaki bir yer adında eski çağa uzanan bir Türkçe kullanım söz konusu gözükmektedir. Bu bilgi, diğer bulgularla birlikte değerlendirildiğinde, bölgedeki erken Türk varlığını açıklamakta önemli bir katkı sağlayacaktır.

      Eski dönemlerde bu bölgede Türk varlığına işaret eden başka yer adları da vardır. Örneğin Dnyeper nehrinin Türkçe adı Osman Karatay olan Özü/Var kelimesinin ilk kayıtlarının MÖ 5. yy’a kadar gittiği görülmüştür
(Makaleye Ulaş). Bu kapsamda, Bucak yer adının da İskit/Saka dönemine gittiği gözükmektedir. Bu çalışmadan edineceğimiz bir başka sonuç, eğer Bucak’a eski ismini verenler Altaylar bölgesinden başka bir halk değilseler, Türkçenin MÖ’den hemen önceki dönemlerde kelime sonlarındaki bugün olmayan bazı sessizleri koruduğu şeklindedir.

      Özetle söylenebilecek şey, bölgeye en geç MÖ 2. yy’da gelen bazı Türk taifelerinin burayı Bük ‘bucak’ olarak adlandırdıkları, bundan sonra da kesintisiz bir Türk varlığı bulunduğu için bu ismin sonraki kuşaklara aktarıldığıdır.

      Dnyeper örneğinde gördüğümüz Ver > Özü geçişinin açıkça kanıtladığı üzere, bu aktarımların tarihselliğinden kuşku duyulamaz. Osmanlı veya Kıpçak-Tatar çağında bu isim –gak eli alarak Bucak haline getirilmiş gözüküyor.



Makaleye Ulaş
Karadeniz Kuzeyindeki Bucak Yer Adının Kökenine Dair Reviewed by Türk Asya on Pazartesi, Aralık 08, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.