Alp Er Tonga (Alper Tunga)

Pergamon (Bergama) Müzesi-Berlin



ALP ER TONGA (ALPER TUNGA)

     İran, Arap ve Türk sözlü ve yazılı kaynaklarında büyük bir kahraman ve hükümdar olarak yer alan Alp Er Tonga (Efrasiyab), Uygur, Karahanlı ve Selçuklu Devletinin hükümdarlarının atası olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Alp Er Tonga zamanın ve mekânın sınırlarını aşarak yüzyıllar boyunca Türk boylarının ortak kahramanlık simgesi olmuştur.

      Halkın hafızasında derin izler
bırakan Alp Er Tonga, yüzyıllar boyunca yazılı kaynakların yanı sıra sözlü gelenek içinde de yaşatılmış ve onun hakkında çeşitli anlatmalar ortaya çıkmıştır. Bu anlatmalar bize, Alp Er Tonga’nın hükümdarlık ve kahramanlık özelliklerinin yanı sıra kültür-medeniyet kahramanı olarak Türk kültürüne katkılarını göstermesi açısından oldukça önemlidir.

      Alp Er Tonga hakkındaki sözlü anlatmalarda dikkat çeken hususlardan biri hem bozkır göçebe yaşam tarzının hem de yerleşik hayatın izlerinin bir arada bulunmasıdır. Alp Er Tonga hakkındaki yazılı ve sözlü kaynakları bir bütün olarak değerlendirdiğimizde ise onun dışa ve içe dönük iki farklı yönü olduğunu görmekteyiz. Yazılı kaynaklarda daha çok bozkır ekolojisinin yapısal bir özelliği olarak Alp Er Tonga’nın dışa dönük yapısı; yani düşmana karşı gösterdiği başarılar ve kahramanlığı anlatılırken, sözlü anlatmalarda onun içe dönük yapısı; yani toplumu bir arada tutmadaki başarısı, halkın sevincini ve üzüntüsünü paylaşması, halkın çeşitli sorunlarına pratik çözümler üretmesi, yurdunu mamur bir hale getirme çabası, toplumu ve onun temel yapısını oluşturan ailenin birlik ve bütünlüğüne verdiği önem dile getirilmektedir.

     Ayrıca Uygur sözlü anlatmalarında Alp Er Tonga, çeşitli yerlerin adlandırılmasında, günlük hayatta kullanılan çeşitli eşyaların ortaya çıkışında, şehirlerin kurulmasında, kanalların açılmasında ve toprakların mamur hale getirilmesinde ve çeşitli geleneklerin oluşmasında adı geçen tarihî bir kahraman olarak karşımıza çıkmaktadır.

     Alp Er Tonga, Türk kültür tarihinde ideal yönetici tipini ortaya koyan bir hükümdar, toplumsal yaşamı düzenleyen ve koruyan geleneklerin bazılarının yaratıcısı, toplumsal birlik ve bütünlüğün önemini ve bunu gerçekleştirmenin yollarını öğreten ve gösteren bir kahraman olarak yerini almaktadır.


Hepsi : Makaleye Git
Resim : Pergamon (Bergama) Müzesi-Berlin Müzeye Git
Alp Er Tonga (Alper Tunga) Reviewed by Türk Asya on Cuma, Ekim 10, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.