Tuura Suu Balbalı

Tuura Suu Balbalı



TUURA SUU BALBALI 
Dr. Alpaslan ÂŞIK

     Türk kültür tarihi açısından büyük önem taşıyan balbalların, gerek yapılış maksatları gerekse onları tanımlamak için kullanılan ifadeler (taş heykel, balbal, bediz, bugu taşı v.s ) halen tartışma konusudur. Bugüne kadar birçok bilimsel yayına konu olan ve Türk kültürünün yaşadığı hemen her coğrafyada rastlayabileceğimiz balballara ilişkin yapılan bilimsel tartışmalara yeni bir boyut kazandıracak olan Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Teskey Ala-Too Arkeoloji Projesi (2008-2009) kapsamında yürütülen araştırmalar neticesinde tespit edilen Tuura Suu balbalı bu çalışmada ele alınarak bilim dünyasının istifadesine sunulmuştur.

Tuura Suu balbalının gerek A. Y. Şer’in gerekse konuyla ilgilenen diğer birçok araştırmacının balbalların anlamsal ve biçimsel özelliklerine yönelik yaptıkları sınıflandırmalara uymadığını söylemek mümkündür. Tuura Suu balbalını diğer balballardan ayıran ve söz konusu sınıflandırmalar içerisinde yer almamasını sağlayan en önemli özelliği ise saçlarıyla, yüz ve vücut yapısıyla bir kadını anımsatıyor olmasına rağmen kemerinde kılıç taşıyor olmasıdır. Yukarda balballara ilişkin yapılan ınıflandırmalarda da açıkça görüldüğü üzere kılıç yalnızca ve yalnızca erkek biçimli balballara mahsustur. Kadın balballar, daha çok ellerinde bir kap (veya kadeh), çiçek, müzik aleti tutar şekilde veya Umay Ana olarak tasvir edilmişlerdir. O halde henüz başka bir örneği bulunmamasına rağmen daha sonraki yıllarda yapılacak araştırmalarda daha fazla sayıda tespit edileceğini umduğumuz savaşçı kadın balbalını (Tabaldiev, Ataoğlu ve Âşık 2010: 8-9) yeni bir grup olarak; sağ elinde bir kap (veya kadeh) ve kemerinde kılıç bulunan kadın balbalı olarak tanımlayabiliriz. 


     Bu bağlamda Tuura Suu balbalını özellikle başında taşıdığı başlıktan, belindeki süslemeli ve kılıçlı kemerden yola çıkarak önemli bir şahıs adına dikilmiş bir balbal olarak tanımlamak mümkündür. Türk boyları arasında başlık ve kemerin kişinin toplumdaki durumuna göre değiştiği ve onun sosyal durumunu gösteren unsurlar olduğu bilinmektedir.

     Savaşçı kadın balbalının önemli bir şahsa ait olduğunu düşünmemizdeki diğer bir etken bulunduğu bölgedir. Her ne kadar kazı çalışmaları sonucunda yüzü batıya dönük5 şekilde çıkarılan savaşçı kadın balbalının bulunduğu yerde her hangi bir anıt mezar izine rastlanmasa da (anıt mezar hemen yanı başındaki XVIII.-IX. yüzyıllara ait Kırgız mezarları nedeniyle sonradan bozulmuş olabilir) yine de balbalın önemli bir bölgeye dikildiğini söylemek mümkündür. Zira balbalın hemen yanı başında 2010 yılında kazı çalışmalarına başladığımız Han-Tepe (Ton?) şehir kalıntısı bulunmaktadır. Bununla birlikte bölgenin önemine işaret eden diğer bir unsur da Kazakistan’da bulunan ve altın elbiseli adam olarak bilinen giysinin birkaç süsünün aynısının balbalın yakınlarındaki İskit kurganlarından (1978 yılında) çıkarılmış olmasıdır. Yukarıda bölgenin önemini vurgulayan bilgilerden aklımıza ilk gelenden hareketle bu denli önemli bir bölgeye ancak ve ancak önemli bir kişinin balbalının dikilmesi mümkündür diyebiliriz. Zaten savaşçı kadın balbalına ayrıntılı bir şekilde işlenen birçok unsur (başlık, Kılıç, kemer ve kemer süsleri) onun önemini açıkça ortaya koymaktadır.

Hepsi (İndir) :
http://goo.gl/JKbBpy
Tuura Suu Balbalı Reviewed by Türk Asya on Cuma, Eylül 19, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.