Türkoloji - Halkbilim - Alevilik veya Türk Din Etnolojisi İtibariyle: Alevilik


Burada sosyolojik olarak, inceleme altına aldığım Alevi-Bektaşi inancını her yönden değerlendirmeyi düşünüyorum. Bu yüzden Alevi-Bektaşi-Kızılbaş inancı ile, (Tengricilik) şamanizm  kültü arasında sıkı bi bağ olması münasebetiyle pek çok kere karşılaştırma yapacağım. Sadece bu konuyla da sınırlı kalmak istemiyorum. Türklerin saklı tarihine şöyle derinlemesine bi bakalım bakalım. neler varmış, neler… Şimdilik konuya Yaşar Kalafat’ın giriş cümleleriyle başlamayı umuyorum. Bu bir önsöz olsun. Arkası da kendi çabalarımla ve üstadların araştırmalarıyla gelecek inşallah :) aşağıda sizlere sunduğum Yaşar Kalafat’ın makalesini okuyunca şu sonucu çıkardım; Alevi-Bektaşiliği Türklerin bi kısmı sahiplenmiş, genel olarak toplumun geniş halk kitleleri bu olaya gerektiği gibi ilgi göstermemiş fakat yabancılar ise tam tersi bi yaklaşım göstermiştir! sanırım bunun da en önemli nedeni, bana göre kişilerin kafasındaki ön-yargılardır. bu çok acı… umarım bu yaklaşım değişir! ötekileştirme politikası bitsin… Bu sayfayı açma amacım birilerine bi şeyler sunmaktan çok, kendi bilgilerimi pekiştirmek, bilmediklerimi öğrenmek.! ve bi nevi iç döküştür. İlgililer ara sıra sayfama uğrayıp, naçizane katkı sağlanıp, beslenirlerse mutlu olurum….
“Türklük bilimi anlamına gelen Türkoloji veya Türkiyat, kapsadığı faaliyet alanı bakımından sadece Türk dili ve Türk edebiyatından ibaret olmadığı Türkiye’de nihayet anlaşılmaya başlanılmıştır. Türkoloji’nin faaliyet türü olarak muhakkak eğitim ve öğretimden de ibaret olmadığının anlaşılabilmesi noktasında da ümit veren gelişmeler olmaktadır. Üniversitelerdeki yapılanmalar henüz zihniyet olarak geniş anlamda Türkiyat’ı yeteri kadar anlamamış görünüyorlar. Resmi olmayan akademik çevrelerdeki örgütlenme farklı ilmî disiplinler merkezli olmaktadır. Mesela Türk Dinler Tarihi, Türk Arkeologlar Derneğinden ve Her ikisi de Türk Dili ve Edebiyatı örgütsel yapılanmasından bağımsızdırlar. Bize göre her üçü de Türklük biliminin kapsamındadırlar.
Türklük Bilimi tanımlamasının yeterince anlaşılamaması Türklüğün gerektiği gibi anlatılamamış olması ile yakından ilgilidir. Türklük denilirken dar anlamda bir etnisiteyi anlamış olmuyoruz. Bir kavmi veya ırkı değil milleti anlıyoruz. Milletler birlikte yaşadıkları halklarla onların inanç, doğma dil ve benzeri özellikleri ile millettirler. Buradan hareketle Türklük bilimi, Türlüğün millet olarak anlaşılmasının bilimidir.
Bu genel açıklamadan sonra, Bir Alman sosyal bilimcinin Almanlık için ifade ettiği ne ise Türkoloji’nin de Türk kültürlü bir meslektaşı için taşıdığı anlam odur.
Buradan hareketle konuya biraz daha girilebilir. Türkoloji Türlüğü ilim zırhı ile koruyan, bilgi silahı ile kollayan ve donanımı ilim ve bilgi olan muhtemel tehditlerden kurtaran bir alandır.
Türk kültür coğrafyasında inanç farklılıkları Türklüğe karşı bir tehdit durumuna sokulabilmiştir. Alevi inançlı olmayı da bu çerçevede ele almak mümkündür. Bu noktada sosyal yapıyı oluşturan ana dil veya doğma inanç farklılıkları sadece bu dilin ve inancın meselesi değil milletin meselesidir. Bizim konuşmamızın başlığı münasebetiyle ise, geniş anlamda Türkiyat’ın meselesidir.
Alevilik konulu çalıştay yapılmakla bu konuda sorun olduğu gerçeği kabul görmüş olmaktadır. Sorun tanımı yapılan Türkoloji’den hareketle irdelemeye alınabilir. Değinilen zırh, silah ve donanım Alevilik konusunda oluşturulabilmiş midir? Konu ile ilgili çalışmalarıyle uluslar arası kabul görmüş kaç Türkolog yetiştirilebilmiştir. Uluslar arası edebiyatta yer alabilen kaç eser verilebilmiştir. Alevilik, Türklüğün bir parçasıdır da onu ilmen tanıtanlar Türk olmayan oryantalistlerdir.
Bir ilim alanı olan Şarkiyat şüphesiz sadece ve muhakkak bir milletin çalışmalarına açılmış olamazdı. Şark bilimin siyasileşerek emperyalizmin sömürü vasıtası olan bir kısım mensupları bir yana çok saygın mensuplarının çalışmaları alanın halen kaynak eserleridirler. Ancak bu gerçek “El elin ölüsüne davul zurna ile ağlar” özdeyişinin mesajını yok saydıramaz.
Alevi kültür coğrafyası, Türk kültür coğrafyasının bir parçası iken, geçmişte ve günümüzde Alevilik inancı adına üretilen yazılı kaynakların dili Türkçe iken, dedelerin ana dili ortak Türkçe ve doğal olarak dinî merasim dili de Türkçe iken neden alanın otorite olmuş bilim adamları mesela Fransız’dır?
Batı da Balkanlara, doğu’da Ortadoğu ağırlıklı, Körfeze ve Türkistan’a uzanan coğrafyada bir kısım mensuplarının anadili Arapça ve Farsça da Alevi coğrafyası vardır, oluşmuştur. Balkanların kültür coğrafyası için oranın etnik dağılımını e onların dillerini yok soymadan Tahir Alangu yılarca evvel ortak anlaşma lisanının Türkçe olduğunu belirterek geçerli bir teşhis koymuştur. Bize göre bu teşhis Kafkasya ve Ortadoğu için de geçerli iken Alevî inanç coğrafyası için de geçerlidir.
Türklük biliminin konularından birisi olan, olması gerektiğine inandığımız Alevilik, şüphesiz Türklük biliminin birçok ilmî disiplinini ilgilendirmektedir. Biz çalışma alanımız olması itibariyle Alevilik halkbilimi çalışma alanları bağlantısı üzerinde durulmasını “özel alan” olarak algılıyoruz. Bize göre halkbilim, halk el sanatları, halk oyunları, halk musikisi, halk tiyatrosu, halk mutfağı, halk takvimi, halk edebiyatı, halk tababeti, halk diplomasisi gibi alanları da içerirken halk inanmaları bu alanların kültür harcı ve Alevilik konusu bakımından öncelik alan alanıdır.
Türk etnoloji içerisinde Aleviliğin yerinin belirlenebilmesi onun tanımlanabilmesi ile mümkündür. Tanımlanılacak toplumun tanında sürecinden geçmesi gerekir. Halkbilimi halkları en doğru tanımaya ve tanıtmaya uygun olan bilim dalıdır.
Bize göre Alevi kültürel kimliğinin belirlenmesinde Alevi kesimlerin karakteristik özelliklerinden hareketle kodlama yapılmasına gidilebilmeli. Sonra ortak noktaların tespitine gidilmeli. Farklılıkların izahı yapılabilmeli. Bu safhada farlılıkların hangi etkilenmelerin sonucu olduğu araştırılabilmeli. Hangi yüzyılda, hangi coğrafyada, hangi komşu kültürle ne gibi bir etkilenme yaşandı. Tespit edilebilmeli. Böylece Aleviliğin kültürel genleri tespit edilebilmiş olacaktır.
Sorunun çözümü Türkolog’un boynunun borcudur. Yapılan alan çalışmalarının dahi ortak değerlendirilmelerinin yapılıp alınan sonuçlardan hareketle kült oluşturmuş bulgular belirlenememiştir. Bu bulguların açıklanması Alevi kültürel kimliğinin ortaya konulması sağlamak kalmayacak Genel Türk kültüründeki yerinin anlaşılmasını da sağlayabilecektir. Çalışmaları tanıtacak ilgililerin takip edebilecekleri bir edebiyat dahi oluşturulamamıştır.
Dinî fenomenlerin/görüngülerin ortaya konulmasında alanın uzmanı olmayan kimseler tarafından da çok yayın yapılabilmektedir. Bunların bir kısmı nazımdır. Nesir olanlarda ise daha ziyade yazar yakın çevresinde yaşanılan inançları anlatmakta bizzat ilgili olduğu ocağı ele almaktadır. Bunlar Aleviliğin bir etnik gruba veya kültüre göre aldığı çeşitli biçimleri ortaya koyan bir din etnolojisi malzemesi özelliğinde yararlı çalışmalardır. Bu tür yayınların konunun açıklanmasına olan katkıları da doğal olarak sınırlı olmaktadır. Giderek sayıları artmaya başlayan alanın kaynak eserleri ile bu tür çalışmaları bir arada değerlendiren çalışmalara bize göre doktora seviyesinde yapılan akademik çalışmaların katkısı fazla olacaktır.”
-YAŞAR KALAFAT-
Türkoloji - Halkbilim - Alevilik veya Türk Din Etnolojisi İtibariyle: Alevilik Reviewed by Türk Asya on Perşembe, Temmuz 17, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.