Alkarısının Kolyesi ve Sümerler

Alkarısının Kolyesi ve Sümerler
Dr. Gülcan KARİNİ

     Efsaneler, üretildikleri toplumlar gibi gelişen, değişen; ancak taşıdıkları inanç unsurlarının kuvvetli bir biçimde korunarak kuşaktan kuşağa aktarıldığı anlatmalardır. Bu bakımdan, efsanelerde yer alan herhangi bir motif, çok derin bir kültürel birikimin taşıyıcısı olabilmektedir. Halhal efsaneleri ile bu efsanelerin Azerbaycan ve Anadolu’daki eş metinleri de Türk kültürünün inanç bağlamında derin köklerinden birini işaret etmektedir.

     İncelememizde örneklediğimiz bu efsaneler, Türk sözlü kültürünün birbirine yakın coğrafyalarında yaşayan ve aktarılan anlatmalar olmalarının yanı sıra, çok eski bir medeniyet olan Sümerlerin mitolojisinden izler taşıması itibariyle de önem taşımaktadır. Sümerlerin, Türklerle dil ve kültür bakımından yakınlığı olan bir toplum olarak değerlendirildiği bilinmektedir. Ancak, uluslararası bilim çevrelerince Türklerin Sümerlerin akrabası, hatta Türk dilinin kaynağının Sümerce olabileceği tezi büyük bir sessizlikle karşılanmıştır. Bu konu incelememizin sınırlarını aşacağından, kesin bir yargı belirtmenin doğru olmayacağı düşüncesindeyiz; ancak Sümer kültürü ile Türk kültürü arasında var olduğunu düşündüğümüz derin bağların, daha somut kanıtlarla sunulması çıkabilecek tartışmaların önüne geçecektir. Dolayısıyla, incelememizde sunduğumuz sözlü ve yazılı anlamalardan hareketle bazı tespitler yapabiliriz.

     Türk sözlü kültüründe yaşamakta olan al karısı ve çevresinde şekillenen inançlar, çok eski tarihlere uzanan inanç parçacıklarının uzantısı şeklinde değerlendirilebilir. Bu düşüncemizi destekleyen kanıtlardan biri al karısının, doğum yapan kadınlara ve bebeklerine zarar vermek suretiyle insanoğlunun çoğalmasını önlemek istemesi ve aynı işlevin Sümer ve Babil tufan mitlerinde olmasıdır.

     Ayrıca Halhal (İran), Azerbaycan ve Anadolu anlatmalarında yer alan ve al karısının gücünü aldığı boncuklardan yapılmış olan kolyesi, tufan mitlerinde doğum tanrıçasının (Nintu/Beletili/İştar) ölen insanları hatırlamak üzere boynuna taktığı kolye ile bağlantılıdır. Doğum tanrıçası bu kolye aracılığıyla ölen insanları hatırlamakta ve daha sonra yarattığı cinler ile yeryüzünde doğumu engelleyerek, insanoğlunun çoğalmasını önlemek istemektedir. Halhal anlatmalarında geçen kolye ise, saha çalışmalarımızda öğrendiğimiz kadarıyla, mavi boncuklardan oluşmuş bir kolyedir.

     Turfan mitlerinde de bu kolyenin “lapis lazuli” yani, lacivert taşından yapılmış olduğu açıkça belirtilmektedir. Halhal (İran), Anadolu ve Azerbaycan efsanelerinde yer alan al karısı ve kolyesi ile ilgili anlatmalar, pek çok yönden Sümer mitolojisi kaynaklı tufan mitlerindeki tanrıça ve onun yarattığı dişi cinlerle paralellikler içermektedir. İncelememizin, Türk sözlü kültüründe yer alan al karısı anlatmalarının Sümer mitolojisiyle ilgisi hakkında bazı verileri sunduğunu söyleyebiliriz. Ancak, al karısı ve Sümer mitolojisi arasındaki bağlantıyı her yönüyle, tartışmaya imkân bırakmayacak bir biçimde ortaya koyabilmek için, Türk dünyası sözlü kültür ürünlerinden daha fazla örneğin sunulmasını ve konunun incelenmesini temenni etmekteyiz.


Hepsi : http://tdid.ege.edu.tr/files/dergi_13_2/gulcan_karini.pdf

Al Ruhu : http://goo.gl/KEFovt

İlk Kültür Sözcükleri : http://goo.gl/Q7Brsb

Not: Sn. Muazzez İlmiye Çığ Sümerler kelimesi yerine Sümerliler kelimesini kullanmayı öngörmektedir, çünkü onlar kendilerini Kengerler olarak tanımlamakta, yaşadıkları yere ise Sümer denmektedir.
Alkarısının Kolyesi ve Sümerler Reviewed by Türk Asya on Salı, Temmuz 15, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.