Pamir Yaylası’ndan Ulupamir Köyü’ne: Kırgızlarda Sosyo-Kültürel Yaşam ve Mekânın Dili


Pamir Yaylası’ndan Ulupamir Köyü’ne: Kırgızlarda Sosyo-Kültürel Yaşam ve Mekânın Dili

Yrd. Doç. Dr.Mine Baran

      Kırgızlar, Türk tarihinin bilinen en eski boylarından biridir.Kırgızların bir bölümü, 1955-1982 yılları arasında Pamir'den Anadolu topraklarına yerleşmiştir. Türkiye’li Kırgız Türkleri’nin çoğunlukla yaşadıkları yer Ulupamir köyü’dür. Buradaki Kırgız Türkleri Van’ın Erciş ilçesine bağlı
olarak yaşamakta, hiç yılmadan öz kültürlerini devam ettirmeye çalışmaktadırlar.

      Geleneksel Kırgız kültürünün oluşmasında “Manas Destanı’nın” da büyük etkisi olmuştur (Gömeç 1999). Kırgızlar, tarih boyunca, destanları aracılı- ğıyla, örf ve âdetlerine ayrı bir önem verir ve nesilden nesile aktarırlar. Bu halk, bir yerden bir yere ister at, ister deve sırtında kolayca taşınabilen, gerçek sahipleridir.

     Göçebe Kırgız toplumunda kadının önemli bir yeri vardır. Çocukların eğitiminden, Kırgız çadırının kurulup sökülmesine kadar, yaşanılan mekân ve ihtiyaçlar kadından sorulmuştur. Birçok gele- nek, dinsel ve doğaüstü güçlere olan inanışlarla ilgilidir (evlenme, isim verme, saç kesme vb.). ’Terme teer’ denilen güzel renkli elbise parçalarını kullanmaları geleneklerinin başlangıcını teşkil eder.

      Kırgızların önemli özelliklerinden biri de misafirperverlikleridir. Misafir şerefine elde kalan son koyun dahi kurban edilir. Aile gelenekleri birçok kuşağın bilgeliğini kendinde toplamıştır. Yüksek ahlaki değerler, ister yaşlı insanlara karşı saygıda olsun, ister iyi ve kötü günlerde verilmeye hazır bulunulan destekle olsun açıkça görülmektedir. Bir evlilik töreninde ip çekme oyununu, şarkı yarışmaları ve at yarışlarını görmek mümkündür .

      Kırgızlarda evlenecek çiftler, perilerinin, evlilik öncesi etkilenmemesi için üç gün boyunca herkesten uzak, ayrı çadırlarda önlerine bir perde çekilerek bekletilirdi. Daha sonra gelin, damat evine gelince bir ateş yakılır, ateşin etra- fında gelin ve damat üç defa dönerek eski hayatlarındaki kötülüklerden arınırlardı. Çünkü Türklerde ateş, temizleyici ve kutsaldır. Bu nedenle yeri, çadırın hem içi hem de dışında merkezi bir konumdadır . Kırgız düğünlerinde gelin ve damat için hemen bir çadır kurulur ve buna “örgöö” denir. Burada misafirler için yerler ayrılır, herkes yaşına ve konumuna göre oturur. Kırgızlarda evlilik kadar ölüm de farklı bir kültürel olgu olarak yaşanırdı. Ölen kişinin yakınları çadırın etrafında ağıtlar söyleyerek acılarını dile getirirlerdi. Çinliler bu törene Kubbeli otağ altındaki tabut adını verirler. Kırgız töresine göre, kubbeli otağ altına konan ölü için akrabaları at, koyun ve sığır keserler. Bu töre eski Türk kavimlerinin hepsinde vardır. Buna “Yuğ Töreni” de denmektedir. Kişi öldükten sonra, hemen bir boz-üy kurulur ve cenaze oraya yerleştirilirdi. Cenazenin bulunduğu kısım ile insanlar arasına bir perde çekilerek fiziksel ayrım sağlanırdı. Bu perde çekme fenomeni, düğün günü gelinin bulunduğu yere perde çekilmesine benzerliği ile dikkati çeker. Pamir yaylasındaki bu sosyal faaliyetlerin büyük bölümü kışın büyük çadırlarda yazın çadır dışındaki ortak alanda yapılmaktadır .

Tamamı : http://goo.gl/VhmxK5
Ayrıca : http://goo.gl/Kz7vTZ
Resim : Malik Kutlu'nun Pamir Dağları Tablosu. http://goo.gl/lVOu5c
Pamir Yaylası’ndan Ulupamir Köyü’ne: Kırgızlarda Sosyo-Kültürel Yaşam ve Mekânın Dili Reviewed by Türk Asya on Pazar, Haziran 29, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.