--> OR- UR Kelimelerinin Kökleri | Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России

OR- UR Kelimelerinin Kökleri

OR KÖKÜ: HENDEK-KALE HENDEĞİ- KALE-KENT-ORDU-ÖRGÜT Or, dilimizdeki macerasının başlarında hendek anlamına gelirken, zamanla kale hendeği...

OR KÖKÜ: HENDEK-KALE HENDEĞİ- KALE-KENT-ORDU-ÖRGÜT

Or, dilimizdeki macerasının başlarında hendek anlamına gelirken, zamanla kale hendeği, siper derken  kale ve şehir anlamını kazanıyor. dahası, örgütlenmeye ilişkin sözcükler Türkçede Or/Ur kökünden gelmektedir.

En baştan alırsak, Or, Kuman/Kıpçaklardan Kazak ve Kırgızlara kadar bütün Türk dillerinde hendek anlamına geliyor. Bizim Anadolu Türkçesi halk ağızlarında da Or, hendek anlamıyla yaşıyor.(25) Kumaların sözlüğü olan Codex Cumanicus'ta da bu anlamıyla var (26)

Türk dillerinde Or kökünden örgütlenme içerikli o kadar çok sözcük türemiş ki konumuz açısından bir kaç örnek:

Orta     : Merkez
Ortak   : Merkezde toplananlar, birleşenler
Ordu    : Ordu
Orda    : Moğolca ve Türkçede saray, köşk, şehir. Ortaçağda devletin ve bilimin merkezi,  
              Altın Orda !
Ordalı  : Saraylı, sülalesi büyük (Kazakça)
Ordan  : Kibirli, gururlu (Kazakça)
Orden  : Nişan, madalya (Kazakça)
Orna    : Yerleşmek, kurulmak (Kazakça) (27)
Orun/Orın        : Mevki, makam, taht
Orak    : Biçme eylemi ve aleti
Orhan  : Türkçe isim, kentin hakanı
Orman : Orman (?)

Hint- Avrupa Dillerindeki OR Kökü

Or'un macerası, hendekle başlamış, hendeği atladıktan sonra kale, şehir, ordu derken,  Türkçeye de sığmamış, Latince üzerinden neredeyse bütün dünya dillerine yayılmıştır. Or köklü bu sözcükler, hep örgütlenme odaklı anlamlar taşıyor. Hint-Avrupa dillerinde, birçok uygarlık kavramı gibi, örgütlenmeye ve devlete ilişkin terimler de genellikle Latince kökenlidir. Birkaç örnek:

Organ              : Organ
Organisation     : Örgütlenme
Order              : Emir (İng.)
Ordinary          : Sıradan (Sıralama=düzenleme) (İng.)
Ordnung          : Düzen (Alm.)
Ordentlicch      : Düzenli (Alm.)
Horde              : Sürü, Tatar ordusu (Alm.)
Origin              : Köken (İng)

Ur Kökü

Türkçede Ur kökü Or köküyle aynı anlamlar içeriyor. Aynı kök olduğu söylenebiliir.Besim Aalay, Ur sözcüğünün Eski Türkçede, Uygur Türkçesinde, Kuzey Türkçesinde ve batı Türkçesinde, tıpkı Or gibi, kale hendeği anlamına geldiğini belirtiyor. "Asurlular ar diye almışlar." (28)

Ur sözcüğü, Türkçede aynı zamanda, kök, nesil, insan, erkek ,er anlamına da geliyor. Orhun Yazıtları'nda "urı oglın" denirken, urı erkek anlamındadır. Bu kökten türeyen şu sözcükler var:

Urı       : Oğul, erkek çocuk
Urug    : Tohum, soy, nesil
Ürük    : Divanı Lügatit Türk'te bir yerde oturmak, yerleşmek anlamına geliyor. Yani
              şehirleşmeyle ilgili bir kavram. Bugün kullandığımız üretim sözcüğü bu kökten
Üre, üretmek, tür, türemek : Hep aynı Ur kökünden. (29)

Peki Almacada Ur ne demek ?

Aynı Türkçedeki gibi, kök, köken. Örneğin Almanlar, Öntürkler için Urtürken diyorlar.

Yine Avrupa dillerine Latinceden giren origin sözcüğü de Türkçedeki ur ggibi kökkökten anlamına gelmektedir.

Ya Ur kökü ile aynı anlama gelen Er sözcüğü ?

Almancada Er, aynı türkçede olduğu gibi "O erkek" anlamındadır. Almanca, İngilizce ve Fransızcada, -er eki, adam anlamıyla hemen hemen bütün meslek sahiplerinin tanımlanmasında vardır.

Back-Er           : Pişiren adam, fırıncı (İng.)
Fahr-er                        : Süren adam, sürğcğ (Alm)
Coifeur : Saç kesen, arayan adam (Fr.)

Ur sözcüğü, kökenle, başka deyişle soylulukla bağlantılı olarak Macarcada ve Bulgar Türkçesinde efendi anlamına de geliyor. Codex Cumanicus'ta da böyle bilgiler var (30)

İlginçtir Ur da , tıpkı Or kökü gibi Ün Asya'da Sümerlerden beri hep kentleşme ve ve devletleşme süreçleriyle bağlantılı anlamlar taşıyor:

Ur                    : Sümer başkenti
UUruk             : Sümerlerin en büyük kentlerinden
Ur                    : Sümer kralı
Urukagina        : Uru Kağan, Sümer hükümdarı
Ur-Kum           : Sümer hükümdarı
Ur-Tako          : Elam hükümdarı
Ur-Luma          : Kiş hükümdarı
Ur-Ut              : Part hükümdarı
Ur-Zana           : Muazazur hükümdarı
Ur-Yak            : Koi prensi (31)

Asur                : Kavim ve devlet
Hurri                : Doğu ve Güneydoğu Anadolu ve Suriye'ye hükmetmiş devlet ve aynı adı taşıyan, Türkçeye benzer bitişgen dil konuşan kavim.
Urartu              : Hurrilerden  gelen, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ve Suriye'ye hükmetmiş devlet ve aynı adı taşıyan, Türkçeye benzer bitişgen dil konuşan kavim.

Urmiye : İran'ın batısında şehir

Ural                 : MÖ 4. binden bu yana Öntürklerin ve önhint-Cermenlerin yoğun olarak yaşadıkları bölgede bulunan Avrupa ve Asya'yı ayıran sıradağlar ve ırmak

Utrigur, Otrigur, Onuugur, Şaragur: Karadeniz'in kuzeyine akın eden Otur Oğur ( Otuz Oğuz), Tokur Oğur (Dokuz Oğuz), On Oğur, Şara Oğur (Sarı Oğuz) gibi kavimlerin, kabile konfederasyonu biçiminde örgütlenmelerinden gelen adları.

Yuğur/Uygur    : Ur sözcüğü ile bağlantı kurularak açıklanan Türk kaviminin adı: Oğur >
                          Yuğur > Uygur

Ur kökünün hendekten kaleye ve kente uzanan macerası, uygarlaşma sürecinin dildeki izlerini gösteriyor. Yalnız Türkçede değil, diğer dillerde de kent sözcüğü ile uygarlık sözcüğünün aynı kökten gelmesi anlamlıdır. Latincedeki Civil ve Arapçadaki medine sözcükleri, uygarlık anlamına gelen civilisation, ve medeniyet kavramlarının kökünü göstermektedir. Türkçemizde, Cumhuriyet döneminde medeniyet kavramı karşılığı olarak kabul edilen uygarlık kavramının Ur/Ogur kökünden türetilmesi, tarihsel köklere tam anlamıyla oturmuştur.

Dr. Doğu Perinçek

Bilim ve Ütopya Dergisi
Ekim 2010 Sayı 196


COMMENTS

Ad

12 Hayvanlı Türk Takvimi,13,1914-1918 Birinci Dünya Savaşı,1,3 Mayıs Türkçülük Günü,6,Abdaliye Devleti,1,Adile Ayda,1,Adilşahlar,1,afganistan özbekleri,8,Ahıska Türkleri,2,Ahlatşahlar (Ermenşahlar,2,Ahmet Cevdet Paşa,2,Ahmet Gürses,2,Ahmet Şafak,2,Akhunlar (Eftalitler),2,Akılcı Seçim Taktikleri,1,Akkoyunlular,2,Alâiye Beyliği,1,Alev Alatlı,6,Ali Suavi,1,Alparslan Türkeş,4,Altay Dergi,12,altın elbiseli adam,4,Altın Orda Devleti,1,Anau Uygarlığı,2,Araz Elsəs,1,Arsaklılar Devleti,1,Artuklular,3,Astrahan Hanlığı,2,Atabetü’l-Hakayık,1,Atatürk,34,Atatürkün Samsuna Çıkışı ve Vahidettin Taner Ünal Araştırmaları,27,Attila,5,Avarlar,9,Avrupa Hun Devleti,9,Aydınoğulları,1,Azerbaycan,53,Babür İmparatorluğu,2,Bakü Hanlığı,1,Balkarlar,5,Banu Avar,5,Başkurtistan,33,Behmenîler,1,Berendi Türkleri,1,Beridşahlar,1,Bəxtiyar Vahabzadə,1,Bilge Kağan,5,Buhara Hanlığı,1,Bulgarlar,7,Büyük Selçuklu Devleti,7,Büyük Timur İmparatorluğu,5,Candaroğulları (İsfendiyaroğulları),1,Celal Sengör,1,Celayirliler,1,Cengiz Özakıncı,3,Çanakkale Savaşı,2,çevrimiçi kindle mobi epub pdf oku,633,Çevrimiçi Saadettin Gömeç Makalesi Oku,41,Çevrimiçi Ziya Gökalp oku - internetten Ziya Gökalp oku - online Ziya Gökalp oku,38,Çobanoğulları Beyliği,1,Çu Devleti,1,Çuvaşistan,13,Dağıstan,4,Danişmendliler (Danişmendoğulları),3,Dede korkut,8,Delhi Türk Sultanlığı,2,Derbent Azerileri,1,Dımaşk Atabegliği,1,Dilmaçoğulları Beyliği,1,Divanü Lugati't Türk,9,Doğu Türkistan,20,Dulkadiroğulları Beyliği,1,Ebulfez Elçibey,6,Emir Timur,5,Enver Paşa,2,Erbil Atabegliği,1,Eretna Beyliği,1,Ermeni Soykırımı Yalanları,2,Eşrefoğulları,1,Etice-Hurrice,3,Eyyübiler,2,F. M. Dostoyevski MEB klasik Çevrimiçi Oku,25,Fuzuli,3,Gagavuzya,10,Ganira Pashayeva,1,Gayaz İshaki,1,Gazali,1,Gazneliler,2,Gence Hanedanlığı,1,Germiyanoğulları,2,Gök Bilge Hüseyin Nihal Atsız,62,Göktürkler,32,Güncel,34,Güneş Dil Teorisi,1,haber,7,habertürk,7,Hakasya,11,Halil İnalcık,2,Hamidoğulları,1,Harezmşahlar,1,Haydarâbad Nizamlığı,1,Hazar İmparatorluğu (Hazarlar),6,Hive Hanlığı,1,Hoca Ahmet Yesevi,1,Hokand Hanlığı,1,Hulkar Abdullaeva,20,Hulki Cevizoğlu,1,Hun İmparatorluğu,15,Irak Selçukluları,3,İbn Bibi,1,İhşidoğulları Beyliği (İhşidîler),1,İlber Ortaylı,2,İldenizliler,1,illüstrasyonlu Türkçü - Pantürkist Video Ali Can Meydan Yapımları,4,İnaloğulları Beyliği,1,İnançoğulları (Lâdik Beyliği),1,internetten kitap oku,624,iskitler,20,İsmail Gaspıralı,3,izleti,277,İzmir (İzmiroğulları,1,İzmiroğlu) Beyliği,1,Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti,1,Kanglı/Kanklı Türkleri,1,Karaçay,14,Karahanlılar Devleti,6,Karakalpakistan,2,Karakoyunlu,1,Karamanoğulları (Karamanoğlu),1,Karasioğulları,2,Karay Türkleri,2,Karluklar,2,Kasım Hanlığı,1,Kaşgar Turfan Hanlığı,3,Kaşgarlı Mahmut,6,Kaşkay Türkleri,3,Kazakeli,44,Kazan Hanlığı,1,Kazım Karabekir Paşa,3,Kemal Ermetin,1,Kerkük Türkleri,1,Kırgızlar,27,Kırım Özerk,9,Kimekler (Kimek Devleti),4,Kirman Selçukluları,1,kitab o'qı,60,kitap oku,624,kitep oxu,60,kitop oka,60,Kuman Kıpçak Türkleri,12,Kumuklar,3,Kuşanlar,2,Kutadgu Bilig,7,Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti,1,Ludîler,1,Macarlar ve Türkler,9,Mahmut Esat Bozkurt,2,Massagetler - Tomris,5,Mehmet Kaplan,1,Memlükler (Memlûk Devleti),4,Mengücekler,1,Mengücekoğulları),1,Mengücükler (Mengücükoğulları,1,Menteşe),1,Menteşeoğulları (Menteşeoğlu,1,Milli Mücadele национальная борьба в Турцию national struggle for Turkey,14,Moğol İmparatorluğu,15,Muhammed Emin Resulzade,4,Murat Bardakçı,3,Mustafa Şokay,1,Mustafa Yıldızdoğan,1,Nahçıvan,2,Nejdet Sançar,3,Nesimi,1,Nihat Genç,1,Nogay Hanlığı,5,Nursultan Äbişulı Nazarbayev,2,Oğuz Boyları Damgaları-Tamgaları,29,Oğuz Kağan,13,Oğuz-Yabgu Devleti,6,online çevrimiçi internetten osmanlıca oku,449,online kitap oku,624,online turkish book read,624,orhun_orkun_kadim_türk_dili,45,Osmanlı İmparatorluğu,18,osmanlıca kitap oku,449,ottoman books read,449,ottoman history book,449,Ön Türkler,320,Özbek Eli,20,Peçenek Türkleri,3,Pervaneoğulları Beyliği,1,Prof Dr Kazım Mirşan,49,Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu,4,proto turks,312,Ramazanoğulları,1,Reha Oğuz Türkkan,3,Rıza Nur,4,Sabarlar ( Sabar Devleti),2,Sâcoğulları (Sâcîler),1,Safevî Devleti (Safevîler),4,Safeviler,7,Saha Türkleri,13,Sâhibatâoğulları (Sahib Ataoğulları),1,Saka Türkleri,11,Salgurlular,1,Saltuklu Beyliği (Saltuklular,2,Saltukoğulları),1,Saruhanoğulları,1,Sayan Altay Türkleri,17,Sekel Yazısı,5,Selaattin Eyyübi,1,Selçuklu Kartalı Afşin Bey,1,senseizm,77,Serdengeçti Dergisi Çevrimiçi Oku 1950,24,Sibir Hanlığı,2,Sökmenliler),1,Suriye Selçukluları,1,Sümerliler,21,Şəhriyar,2,Tabgaçlar (Tabgaç Devleti),2,Taner Ünal ile Tarih ve Siyaset Yazıları,111,Taner-Ünal-e-kitap-pdf-makaleler-tarih-oku-okuttur-epub-ebook-read-Bilig-Bitig,68,Tataristan,24,Tekeoğulları,1,Tengri Tanrı Allah,4,Tolunoğulları Beyliği,3,Tuğluklular,1,Turan ensemble,6,Turan Yazgan,1,turan_halklari_turanic_people_hajra_turan-turkestan-turks,72,Turania People - Grand Asian Turkestan - Turkish Public - Азия Туран Туркестан,2,turcarum imperatore,311,Turkic Republics and Communities Türk Dünyası Bağlantı Zincirleri,11,turkish bookcase,60,Turkish stamps,312,Tuva Türkleri,7,Türgişler (Türgiş Devleti),1,Türk Asya,150,Türk Bahar Bayramı Nevruz,2,Türk Belgesel,56,Türk Denizliği Piri Reis,2,Türk Dili,142,Türk Din Anlayışı,54,Türk Dünyası Derlemeler,11,Türk Film,5,Türk Kültür ve Sanatı,192,Türk Ocakları,2,Türk Okçuluğu,2,Türk Sergiler,28,Türk Türkmen mitolojisi karakterleri - Turkish mythology characters - Турецкие символов мифология,41,Türk ve Türkiye Tarihi,213,Türk_mitolojisi-Turkish_mythology-Турецкий_мифология,43,Türkçe Tarih Dergisi,3,Türkçü Dergi,1,Türkiye,68,Türkiye Selçuklu Devleti,3,Türklerde Bilim,18,Türkmenler,24,Uğur Mumcu,2,ultra-türkler,2,Urum Türkleri,2,Uygurlar,33,Yakutistan,16,Yaşar Kalafat,1,Yazarlar,3,Yusuf Akçura,4,Zeki Velidi,6,Zengîler,2,Ziya Gökalp,5,кiтап oxu,60,кiтапхана oqı,60,мәдениет,60,мәлiмет,60,мәлiмет ұсыну,60,Тюрки России,12,
ltr
item
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России: OR- UR Kelimelerinin Kökleri
OR- UR Kelimelerinin Kökleri
http://4.bp.blogspot.com/-BbBBSb9p1qM/U0vQzvi-1KI/AAAAAAAAm_4/qwn8Du3p-IY/s1600/OR+VE+UR+K%C3%96KLER%C4%B0.jpg
http://4.bp.blogspot.com/-BbBBSb9p1qM/U0vQzvi-1KI/AAAAAAAAm_4/qwn8Du3p-IY/s72-c/OR+VE+UR+K%C3%96KLER%C4%B0.jpg
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России
http://www.biligbitig.com/2014/04/or-ur-kelimelerinin-kokleri.html
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/2014/04/or-ur-kelimelerinin-kokleri.html
true
8698665457039130098
UTF-8
Tüm Konular Yüklendi Hiç Konu Bulunamadı Hepsini Göster Dahası.. Cevapla Cevap Verme Sil By Anasayfa Sayfalar Konular View All Size Önerdiğimiz ETiket Arşiv Arama Yap Tüm Konular İsteğinizle herhangi bir gönderi eşleşmesi bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content