Nart


NART

      Adige ve Abhaz kökenli araştırmacılar Nart kelimesinin anlamını kendi dillerinde açıklamaya çalışmaktadırlar. Ancak Altaylarda yaşamakta olan Türk boylarından Hakasların, Şorların ve Sagayların da kendi kahramanlık destanlarına “Nart Pak” adını vermeleri Nart sözünün Türkçe kökenli olduğunu ve Türk boylarının Orta Asya’dan batıya göçleri sırasında Kafkasya’ya taşındığını belgelemektedir (Karaketov 1995: 55).

       Türkologlar tarafından henüz yeterince tanınmayan ve araştırılmayan Karaçay-Malkar “Nart Destanları” ihtiva ettiği mitolojik ve folklorik unsurlarla Türk dünyası edebiyatına önemli derecede katkı sağlayabilecek değerde bir destan türüdür. Karaçay-Malkar Nart destanlarında karşılaştığımız olağanüstü doğum motifleri Eski Türk mitolojisi ve destanları ile yakından ilişkilidir. İleride yapacağımız geniş muhtevalı araştırmalar Karaçay-Malkar Nart destanları ile Eski Türk mitolojisinin ve destanlarının paralelliğini ortaya koyacak, Kafkasların sarp dağlarında, derin vadilerinde Türk dilini ve kültürünü binlerce yıldan beri yaşatan KaraçayMalkarlıları da Türk dünyası dili ve edebiyatı arasında hakkettiği mevkiye taşıyacaktır.

****

      Kafkasya halkları adını verdiğimiz Abhaz-Adige, Karaçay-Malkar, Oset, Çeçen-İnguş ve Dağıstan halklarının ortak mitolojik destanları olan Nart destanlarının kökeni, ortaya çıkış tarihi ve destan konularının hangi coğrafyadan ortaya çıkarak geliştiği konularında bilim adamları arasında pek çok değişik görüşler ileri sürülmektedir. Adige ve Abhazlar Nart destanlarının asıl sahiplerinin kendileri olduğunu iddia ederlerken, İran kökenli bir dil konuşan Osetler de bu destanların asıl yaratıcılarının kendileri olduklarını ileri sürmektedirler. Karaçay-Malkarlılar ise Nart destanlarının karakter itibariyle göçebe-savaşçı halk yaşantısı motifleriyle dolu olduğunu, dolayısıyla bu destanların asıl sahiplerinin Adige ve Abhaz gibi yerleşik halklar değil, Kafkasya’ya kuzeyden gelen göçebe-savaşçı Kimmer, İskit, Hun-Bulgar, Hazar, Alan, Kıpçak gibi Türk kavimlerinin torunları olan Karaçay-Malkarlılar olduğunu belirtmektedirler. Oset bilimadamı V. Abayev de Nart destanlarının asıl sahiplerinin göçebe-savaşçı atlı kavimler olduğunu kabul etmiştir.


Prof. Dr. Ufuk Tavkul

KARAÇAY-MALKAR NART DESTANLARINDA OLAĞANÜSTÜ DOĞUM MOTİFİ ve
GÜNEY SİBİRYA TÜRK DESTANI “AK-KÜBEK” İLE KAFKAS NART DESTANI “SOSURKA” ARASINDAKİ PARALELLİKLER makalelerinden.

http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/ufuk_tavkul_karacah_balkar_nart_destani_olaganustu_dogum_motifi.pdf

http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/ufuk_tavkul_sibirya_destan.pdf

******

        Karaçay-Malkar Türkçesinde ve Kafkas dillerinde kullanılan “nart” kelimesinin anlam olarak Türkçedeki tam karşılığı “alp” kelimesidir. Yani “nart” kelimesi; “yiğit, cesur, mert, kahraman” ve benzeri birçok kelimenin anlamını bünyesinde toplayan bir kelimedir. Nart” kelimesinin anlamı hakkında en güzel tarifi SafarAliy Orusbiy yapmıştır: 

“Karaçay-Malkar Türklerinde bir kimseyi övmek için söylenebilecek en güzel söz ‘Nart gibi güzel endamlı ve her bakımdan mükemmel vasıflara sahip kişi’ şeklindedir. Karaçay-Malkar Türkleri bir kimsenin herhangi bir davranışını çok beğendiği zaman o kimseyi takdir etmek için ‘Nartça’ (Nart gibi) yakıştırmasını yapar. Bu örneklerden de anlaşılacağı üzere, Karaçay-Malkar Türklerindeki ‘nart’ kelimesi ‘her bakımdan mükemmel vasıflara haiz kimse’ anlamına gelmektedir. Halktan derlediğim malzemeye göre Nartlar uzun boylu, iri yapılı, güçlü, dayanıklı, sert duruşlu, zor işlerin kolayca üstesinden gelebilen kahraman özelliklerine sahip kimselerdir. Nartlar hayatın zorluklarıyla karşılaşmaktan ve bu zorluklarla mücadele etmekten zevk almaktadırlar. Nartlar bir sefere çıktıkları zaman birtakım zorluklarla ve engellerle karşılaşmayı arzu ederler. Böylece onlar kendi yiğitliklerini sınamış olacaklardır. Karaçay-Malkar Türkleri, Nartları işte bu şekilde anlatırlar.” (Urusbiyev, 1881:II).

Adilhan Adiloğlu
KARAÇAY-MALKAR NART DESTANLARI makalesinden
http://www.turkishstudies.net/sayilar/sayi3/9adiloğluadilhan.pdf


*********

Konu ile ilgili diğer bağlantılar

http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/ufuk_tavkul_demirci_debet.pdf

http://www.kafkas.gen.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=44%3Anart-destanlarinin-eski-turk-destanlari-ile-iliskisi&catid=28%3Akafkasyanin-sosyal-ve-siyasi-tarihi&Itemid=37

http://www.kamatur.org/makaleler/edebiyat/249-karay-malkar-tklerde-nart-destanlari

http://turkoloji.cu.edu.tr/CAGDAS%20TURK%20LEHCELERI/ufuk_tavkul_kafkas_nart_destanlari_at_motifi.pdf

http://www.kamatur.org/makaleler/edebiyat/77-karay-malkar-nart-destanlarinin-kadin-kahramani-satanay-b

http://www.kamatur.org/index2.php?option=com_content&task=view&id=73&pop=1&page=0&Itemid=28
Nart Reviewed by Türk Asya on Salı, Nisan 22, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.