Kuman-Kıpçak Türkleri


Kuman-Kıpçak Türkleri

       Doğu Avrupa’da Peçenek ile başlayan kaynaşmada, batıya yayılmanın son halkasını Kuman Kıpçaklar teşkil eder. Kaynaklarda en çok Kuman adı ile zikredilmesine rağmen, birçok farklı söyleniş şekli vardır. Kumanlar’a Ruslar “Polovets”, Bizanslılar ve Latinler “Kumanos, Kumanon, Cumanus, Komani”, Almanlar ve diğer batılı milletler “Khartes” Macarlar “Kun”, Müslümanlar Kıpçak demişlerdir.

      Kuman ve diğer bütün farklı zikredilişler, genellikle, sarı açık sarı saman rengi, sarışın gibi anlamlar ifade ederler. Bundan anlamaktayız ki Kumanlar gerçekten, beyaz tenli, kumral
sarı saçlı idiler. Bu isim onlara diğer Türk boylarından farklı olduğu için verilmiştir. Kuman ismi 885’ten itibaren İslam ve Gürcü kaynaklarında “Kıpçak” ismi ile geçmektedir.

      1064 yıllarında Uzlar’ı kesin olarak mağlubiyete uğrattıktan sonra Karadeniz’in kuzeyine yerleştiler. Bu tarihten sonra Doğu kaynaklarında Karadeniz’in kuzeyi ve Hazar Deniz’inin kuzeyine Deşt -i Kıpçak denmeye başlandı.

      Eyyubilerin son devirlerinde Mısır’daki askeri güç Kıpçak, Oguz ve Çerkeslerden oluşuyordu. Memluklar, Eyyubilerin Kıpçak Türklerinden müteşekkil hassa kuvvetleriydi. Deşt-i Kıpçak’tan genç yaşta getirilen Türkler, askeri talim ve terbiye ile burada yetiştiriliyorlardı. Bilhassa Mısır’da yaşayan Kuman-Kıpçakların çokluğu dikkat çekmektedir. Bunlar hep birlikte aynı kışlalarda hayat sürdüklerinden dillerini ve kültürlerini korumuşlardı. Aralarında hitabetleri ve zekâları sayesinde devletin en yüksek mevkilerine gelenlerin sayısı fazlaydı. Buna bağlı olarak bölgede Kıpçak Türkçesiyle yazılan eserler de bir hayli çoktur.( http://on.fb.me/1aul8TS ) Nihayet Mısır’da görev yapan Kuman-Kıpçak kıtalarının başı Ay Bek, askerlerini kullanarak Eyyubilere son verip, 1250 tarihinde Memluk Devletini kurdu. 1260’ta, Hülagu’nun (Tuluy’un oğlu) kumandası altındaki orduyu Ayn-ı Calut’ta yenilgiye uğratarak, Mısır’ı Çingiz hanedanlığının istilasından koruyan Sultan Baybars Memluk hükümdarlarının en meşhurları arasına girdi. Sultan Beybars kudretli bir asker olmakla birlikte, aynı zamanda iyi bir devlet adamı idi.Moğollar’ı Suriye’den uzaklaştırmak gibi önemli işler yaptı. Yerine geçen oğlu Sultan Kalavun’da Kıpçak idi. 1279-1290 yılları arasında hüküm süren Sultan Kalavun’da Ermeni, Frank ve Moğol birleşik ordularını yenerek zamanının en büyük İslam hükümdarı oldu. 1382 yılına kadar, bu devlet Türk devleti (Ed-Devlet-üt Türkiye veya Devlet’ül Etrak) diye anıldı. Çoğunluğu Arapça konuşan yerli halkın dışında kalanlar için umumi dil Türkçe ve kültür Türk kültürü idi.
Hindistan Delhi Türk Sultanlığında 2. hükümdar sülalesinin kurucusu, Uluğ Han’da (Sultan Balaban) (1266-1286) Kıpçak büyüklerinden idi. 


       Orta Asya içlerinden Macaristan ovalarına kadar yayılmış olan Kuman -Kıpçaklar’ın dilleri de Türkçe içinde mühim bir yer tutar. Türk dilcilerine göre Orta Türkçe’yi Kuman -Kıpçaklar’ın konuştuğu dil oluşturur. Ayrıca Kuman - Kıpçakça’nın en mühim hatırası olan ve 1303 yılında Kırım’da İtalyan tüccar ve misyonerleri tarafından yazılan Latince -Farsça-Kuman-Kıpçakça yazılan sözlük ve gramer kitabından bahsetmek gerekir. ( http://goo.gl/JYzZba )Bu sözlük 2500 Kumanca kelime ihtiva etmekte ve İncil’de tercümeler ile bazı Katolik ilahileri bulunmaktadır. Ayrıca, bu sözlükte Kıpçak dilinde bulunan şehir hayatına, inşaata, mimariye,şehir hayatındaki ev eşyalarına, çeşitli yemek adları, madenciliğe mektep ve yazı işlerine, musiki, san’at ve eğlencelere, devlet idaresine, elbiselere, mücevherata, ilaçlara, kokulu şeylere ve ticaret emtiasına ait terimlere rastlanmaktadı


http://goo.gl/dsR3l9
http://goo.gl/GRcbEi

Kuman Duası : http://goo.gl/kngdZY
Murad Adji- Kıpçaklar : http://yunus.hacettepe.edu.tr/~unan/kipcaklar.html
Kuman Kenti Kumanova : https://tr.wikipedia.org/wiki/Kumanova
Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi : http://goo.gl/4cy3uo
Murad Adji- Kıpçaklar (Eng.) : http://www.adji.ru/book12_1.html
Kuman Kitabından Çok Önemli Bilgiler : http://goo.gl/4Hhar0
http://goo.gl/sE7RSm
http://goo.gl/6O8sXD
Kuman-Kıpçak Türkleri Reviewed by Türk Asya on Salı, Nisan 29, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.