--> Karaçay-Malkar Destanları | Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России

Karaçay-Malkar Destanları

Karaçay-Malkar Destanları Canan SELVİ KANOĞLU        Epik bir karakter taşıyan destanlar kahramanları ve onların kahramanlıklarını ko...


Karaçay-Malkar Destanları
Canan SELVİ KANOĞLU

       Epik bir karakter taşıyan destanlar kahramanları ve onların kahramanlıklarını konu olarak alırlar. Savaşlar, göçler, halklar, etnik gruplar, bu hatıraların unutulmadan gelecek nesillere aktarılması için bunlar destanlaştırılır.

      Halk edebiyatının diğer türlerinde olduğu gibi destanlarda da gerçek hayattan kesitler yer alır. Kaynağı büyük ölçüde mitoloji olan destanlarda fantastik ögeler, tasvirler yer alsa da yakın dönemlerde oluşmuş destanlarda daha gerçekçi bir tavır ve karakter ön plana çıkmıştır. 

       Geçmişle geleceği birbirine bağlayan destanlar milletlerin geçmişten güç almalarını ve geleceğe umutla bakmalarını sağlarlar.


     Karaçay-Malkar halkı destanlara “cır”, destan şiirlerine de “cırçı” adını verir. Kafkaslara özgü destan söyleme geleneğinin en canlı biçimin yaşatıldığı KaraçayMalkar’da destanlar makamla ve destanı söyleyen halk şairine eşlik eden bir koro ile birlikte söylenir. Halk şairi destanı söylerken, koroyu oluşturanlar yalnızca sesleriyle destana vokal yaparlar. Buna “ejüv” denir. Bazen destan şairi elindeki sopayı yere vurarak çıkardığı ritim eşliğinde bazen de “kıl kobuz” adı verilen bir tür kemençe veya “sıbızgı” adı verilen kaval eşliğinde destan söyler.

      Bu destanlar Kafkasya halklarının ayrılmaz bir parçası olan Karaçay-Malkar halklarının da savaşlar, mücadeleler, acılar, kederlerle geçen yüzlerce yıllık hayat hikâyesidir. Karaçay-Malkar destanlarının yalnızca Karaçay-Malkar toplumunun sosyal tarihini değil, komşu yaşadıkları Kabardey ve Besleney Çerkezlerinin, Abazaların, Gürcülerin, Osetlerin de toplumsal yapılarını, kültürlerini, sosyal hayatlarını ve dünya görüşlerini yansıttıkları görülmektedir.


Tarihî Kahramanlık Destanları:

Biynöger
Biynöger destanı Karaçay-Malkar halk edebiyatının en eski örnekleri arasında yer alır. Destanda, Av Tanrısı Apsatı’nın kızının bedduasına uğrayarak yalçın bir kayanın başında kalan avcı Biynöger’in ölümü anlatılmaktadır.

Karça
Karaçay-Malkar destanları içinde en önemli yeri tutanlardan biri, Karaçay-Malkar halkının atası sayılan Karça’nın destanıdır. Halk arasında hikâye ve rivayet biçiminde anlatılan bu destanın manzum şekli de vardır. Halktan derlenen hikâye, rivayet ve destanlar Karaçay halkının efsanevi ceddini Karça adında bir beye dayandırır. Toplanan bütün rivayetlerde Karça, Karaçay halkını toparlayan ve onları bugünkü yurtlarına yerleştiren bir bey olarak karşımıza çıkar.

Cantuvgan
Halk arasında yaygın olan inanca göre, Karaçay halkının atası sayılan Karça adlı beyin Camtuvgan adında bir oğlu vardır. Cantuvgan bütün zamanını dağlarda avcılık yaparak geçirirmiş. İnanışa göre Cantuvgan aşırı derecede avlandığı için Av Tanrısı Apsatı’nın lanetine uğrar ve av sırasında Adılsuv vadisindeki dağlarda ölür. Karaçaylar Karça’nın tek oğlu Cantuvga’nın ölümüyle onun soyunun kuruduğuna, beyliğin ise kızıyla evlenen Kırımşahval’a geçtiğine inanırlar

Kanşavbiy ile Goşayah Biyçe
Karaçay beyi Kanşavbiy ile onun güzelliği dillere destan karısı Goşah Biyce’nin hazin ikâyesi anlatılır.

Çüyeldi
Çüyeldi veya Çüyerdin adını taşıyan Karaçay-Malkar destan kahramanın orta çağda yaşadığı sanılmaktadır. Destan nazım (cır) hâlinde olduğu gibi, nesir (tavruh) şeklinde de halk arasında yaşamaktadır.

Bekmırza ile Kaysın
Bu destanda Karaçay-Malkar beylerinin Aydabol soyuna mensup Cabo Biy’in iki oğlu, Bekmırza ile Kaysın’ın ölümleri konu edilmektedir.

Sarıbiy ile Karabiy
Bu destanda Aydabol beyin iki oğlu Sarıbiy ile Karabiy’in kahramanlığı dile getirilirken, Karaçay-Malkarlar ile onların Kafkas dağlarının ardında yaşayan komşuları Svanlar arasındaki bir mücadele de konu edilmektedir.

Misirbiy
Bu destan hayatları yağmacılık ve savaşla geçen Kafkas asilzadelerinin hayatlarından bir kesit sunmaktadır. Destanın başkarakterleri olan Karacav Oğlu Misirbiy ile Kubadiy Oğlu Bekmurza Osetlerin Digor kabilesine mensup iki asilzadedirler.

Batok Bey
Kabardey prenslerinden Batok Beyin destanı da mitolojik unsurlar taşımaktadır. Bu destanda, eski Karaçay-Malkar inançlarında önemli tabiat tanrılarından biri olan Aştator’un lanetine uğrayan Batok Bey konu edilir.

Tatarkan
“Tatarkan” adlı tarihî destanda Karaçay’ın Bagatır soyuna mensup Batıda Oğlu Tatarkan’ın kahramanlığı anlatılır.

Candar
“Candar” adlı destanda Karaçaylı bir çoban olan Cılkıçı Oğlu Candar’ın Abaza eşkıyalarına karşı gösterdiği yiğitlik anlatılır. Destanda sözü edilen olay 19. yüzyıl başlarında meydana gelmiştir.

Zavurbek
“Zavurbek” adlı destanda, Abaza eşkıyalarının saldırısına uğrayan Zavurbek adında bir Karaçaylının trajik hikâyesi dile getirilir.

Kara Mussa
“Kara Musa” destanı, Karaçay’ın Keçeruk soyundan Kara Musa adlı bir gencin Kabardey prenslerine ve Ruslara karşı verdiği kahramanca mücadeleyi anlatır. Ruslara karşı Karaçayların bağımsızlığını ve millî gururunu ölümü pahasına savunan Kara Musa günümüzde bile Karaçay-Malkar halkının milli kahramanları arasında sayılmakta ve hikâyesi dillerden düşmemektedir.

Kobanlanı Koy Bölek
Bu destan 19. yüzyılda, Karaçaylar ile onların Kafkas dağlarının ardında yaşayan komşuları Megreller arasında geçen bir savaşı konu alır.

Ekinçi Emina
“Orusbiyeler” diye de anılan ikinci veba salgınını anlatan bir destandır. Bu salgında çok sayıda Karaçay soyuna mensup kişi hayatından olur.

Barak

19. yüzyıl sonlarında yaşanmış olaylardan biri de Karaçay destanlarına konu olarak Karaçay-Malkar halk edebiyatındaki yerini alırken, halk şairlerinin güçlü hafızalarının yardımıyla unutulmadan günümüze kadar anlatılan Barak’ın hikâyesidir.

Makalenin Tamamı : http://www.tdk.gov.tr/images/css/TAE/2008_25/200825kanoglu.pdf

COMMENTS

Ad

12 Hayvanlı Türk Takvimi,13,1914-1918 Birinci Dünya Savaşı,1,3 Mayıs Türkçülük Günü,6,Abdaliye Devleti,1,Adile Ayda,1,Adilşahlar,1,afganistan özbekleri,8,Ahıska Türkleri,2,Ahlatşahlar (Ermenşahlar,2,Ahmet Cevdet Paşa,2,Ahmet Gürses,2,Ahmet Şafak,2,Akhunlar (Eftalitler),2,Akılcı Seçim Taktikleri,1,Akkoyunlular,2,Alâiye Beyliği,1,Alev Alatlı,6,Ali Suavi,1,Alparslan Türkeş,4,Altay Dergi,12,altın elbiseli adam,4,Altın Orda Devleti,1,Anau Uygarlığı,2,Araz Elsəs,1,Arsaklılar Devleti,1,Artuklular,3,Astrahan Hanlığı,2,Atabetü’l-Hakayık,1,Atatürk,34,Atatürkün Samsuna Çıkışı ve Vahidettin Taner Ünal Araştırmaları,27,Attila,5,Avarlar,9,Avrupa Hun Devleti,9,Aydınoğulları,1,Azerbaycan,53,Babür İmparatorluğu,2,Bakü Hanlığı,1,Balkarlar,5,Banu Avar,5,Başkurtistan,33,Behmenîler,1,Berendi Türkleri,1,Beridşahlar,1,Bəxtiyar Vahabzadə,1,Bilge Kağan,5,Buhara Hanlığı,1,Bulgarlar,7,Büyük Selçuklu Devleti,7,Büyük Timur İmparatorluğu,5,Candaroğulları (İsfendiyaroğulları),1,Celal Sengör,1,Celayirliler,1,Cengiz Özakıncı,3,Çanakkale Savaşı,2,çevrimiçi kindle mobi epub pdf oku,633,Çevrimiçi Saadettin Gömeç Makalesi Oku,41,Çevrimiçi Ziya Gökalp oku - internetten Ziya Gökalp oku - online Ziya Gökalp oku,38,Çobanoğulları Beyliği,1,Çu Devleti,1,Çuvaşistan,13,Dağıstan,4,Danişmendliler (Danişmendoğulları),3,Dede korkut,8,Delhi Türk Sultanlığı,2,Derbent Azerileri,1,Dımaşk Atabegliği,1,Dilmaçoğulları Beyliği,1,Divanü Lugati't Türk,9,Doğu Türkistan,20,Dulkadiroğulları Beyliği,1,Ebulfez Elçibey,6,Emir Timur,5,Enver Paşa,2,Erbil Atabegliği,1,Eretna Beyliği,1,Ermeni Soykırımı Yalanları,2,Eşrefoğulları,1,Etice-Hurrice,3,Eyyübiler,2,F. M. Dostoyevski MEB klasik Çevrimiçi Oku,25,Fuzuli,3,Gagavuzya,10,Ganira Pashayeva,1,Gayaz İshaki,1,Gazali,1,Gazneliler,2,Gence Hanedanlığı,1,Germiyanoğulları,2,Gök Bilge Hüseyin Nihal Atsız,62,Göktürkler,32,Güncel,34,Güneş Dil Teorisi,1,haber,7,habertürk,7,Hakasya,11,Halil İnalcık,2,Hamidoğulları,1,Harezmşahlar,1,Haydarâbad Nizamlığı,1,Hazar İmparatorluğu (Hazarlar),6,Hive Hanlığı,1,Hoca Ahmet Yesevi,1,Hokand Hanlığı,1,Hulkar Abdullaeva,20,Hulki Cevizoğlu,1,Hun İmparatorluğu,15,Irak Selçukluları,3,İbn Bibi,1,İhşidoğulları Beyliği (İhşidîler),1,İlber Ortaylı,2,İldenizliler,1,illüstrasyonlu Türkçü - Pantürkist Video Ali Can Meydan Yapımları,4,İnaloğulları Beyliği,1,İnançoğulları (Lâdik Beyliği),1,internetten kitap oku,624,iskitler,20,İsmail Gaspıralı,3,izleti,277,İzmir (İzmiroğulları,1,İzmiroğlu) Beyliği,1,Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti,1,Kanglı/Kanklı Türkleri,1,Karaçay,14,Karahanlılar Devleti,6,Karakalpakistan,2,Karakoyunlu,1,Karamanoğulları (Karamanoğlu),1,Karasioğulları,2,Karay Türkleri,2,Karluklar,2,Kasım Hanlığı,1,Kaşgar Turfan Hanlığı,3,Kaşgarlı Mahmut,6,Kaşkay Türkleri,3,Kazakeli,44,Kazan Hanlığı,1,Kazım Karabekir Paşa,3,Kemal Ermetin,1,Kerkük Türkleri,1,Kırgızlar,27,Kırım Özerk,9,Kimekler (Kimek Devleti),4,Kirman Selçukluları,1,kitab o'qı,60,kitap oku,624,kitep oxu,60,kitop oka,60,Kuman Kıpçak Türkleri,12,Kumuklar,3,Kuşanlar,2,Kutadgu Bilig,7,Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti,1,Ludîler,1,Macarlar ve Türkler,9,Mahmut Esat Bozkurt,2,Massagetler - Tomris,5,Mehmet Kaplan,1,Memlükler (Memlûk Devleti),4,Mengücekler,1,Mengücekoğulları),1,Mengücükler (Mengücükoğulları,1,Menteşe),1,Menteşeoğulları (Menteşeoğlu,1,Milli Mücadele национальная борьба в Турцию national struggle for Turkey,14,Moğol İmparatorluğu,15,Muhammed Emin Resulzade,4,Murat Bardakçı,3,Mustafa Şokay,1,Mustafa Yıldızdoğan,1,Nahçıvan,2,Nejdet Sançar,3,Nesimi,1,Nihat Genç,1,Nogay Hanlığı,5,Nursultan Äbişulı Nazarbayev,2,Oğuz Boyları Damgaları-Tamgaları,29,Oğuz Kağan,13,Oğuz-Yabgu Devleti,6,online çevrimiçi internetten osmanlıca oku,449,online kitap oku,624,online turkish book read,624,orhun_orkun_kadim_türk_dili,45,Osmanlı İmparatorluğu,18,osmanlıca kitap oku,449,ottoman books read,449,ottoman history book,449,Ön Türkler,320,Özbek Eli,20,Peçenek Türkleri,3,Pervaneoğulları Beyliği,1,Prof Dr Kazım Mirşan,49,Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu,4,proto turks,312,Ramazanoğulları,1,Reha Oğuz Türkkan,3,Rıza Nur,4,Sabarlar ( Sabar Devleti),2,Sâcoğulları (Sâcîler),1,Safevî Devleti (Safevîler),4,Safeviler,7,Saha Türkleri,13,Sâhibatâoğulları (Sahib Ataoğulları),1,Saka Türkleri,11,Salgurlular,1,Saltuklu Beyliği (Saltuklular,2,Saltukoğulları),1,Saruhanoğulları,1,Sayan Altay Türkleri,17,Sekel Yazısı,5,Selaattin Eyyübi,1,Selçuklu Kartalı Afşin Bey,1,senseizm,77,Serdengeçti Dergisi Çevrimiçi Oku 1950,24,Sibir Hanlığı,2,Sökmenliler),1,Suriye Selçukluları,1,Sümerliler,21,Şəhriyar,2,Tabgaçlar (Tabgaç Devleti),2,Taner Ünal ile Tarih ve Siyaset Yazıları,111,Taner-Ünal-e-kitap-pdf-makaleler-tarih-oku-okuttur-epub-ebook-read-Bilig-Bitig,68,Tataristan,24,Tekeoğulları,1,Tengri Tanrı Allah,4,Tolunoğulları Beyliği,3,Tuğluklular,1,Turan ensemble,6,Turan Yazgan,1,turan_halklari_turanic_people_hajra_turan-turkestan-turks,72,Turania People - Grand Asian Turkestan - Turkish Public - Азия Туран Туркестан,2,turcarum imperatore,311,Turkic Republics and Communities Türk Dünyası Bağlantı Zincirleri,11,turkish bookcase,60,Turkish stamps,312,Tuva Türkleri,7,Türgişler (Türgiş Devleti),1,Türk Asya,150,Türk Bahar Bayramı Nevruz,2,Türk Belgesel,56,Türk Denizliği Piri Reis,2,Türk Dili,142,Türk Din Anlayışı,54,Türk Dünyası Derlemeler,11,Türk Film,5,Türk Kültür ve Sanatı,192,Türk Ocakları,2,Türk Okçuluğu,2,Türk Sergiler,28,Türk Türkmen mitolojisi karakterleri - Turkish mythology characters - Турецкие символов мифология,41,Türk ve Türkiye Tarihi,213,Türk_mitolojisi-Turkish_mythology-Турецкий_мифология,43,Türkçe Tarih Dergisi,3,Türkçü Dergi,1,Türkiye,68,Türkiye Selçuklu Devleti,3,Türklerde Bilim,18,Türkmenler,24,Uğur Mumcu,2,ultra-türkler,2,Urum Türkleri,2,Uygurlar,33,Yakutistan,16,Yaşar Kalafat,1,Yazarlar,3,Yusuf Akçura,4,Zeki Velidi,6,Zengîler,2,Ziya Gökalp,5,кiтап oxu,60,кiтапхана oqı,60,мәдениет,60,мәлiмет,60,мәлiмет ұсыну,60,Тюрки России,12,
ltr
item
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России: Karaçay-Malkar Destanları
Karaçay-Malkar Destanları
http://1.bp.blogspot.com/-XGoQgFK47rE/U1oNQGoOcoI/AAAAAAAAnWM/8uFbOm103nk/s1600/Kara%C3%A7ay-Malkar+Destanlar%C4%B1.jpg
http://1.bp.blogspot.com/-XGoQgFK47rE/U1oNQGoOcoI/AAAAAAAAnWM/8uFbOm103nk/s72-c/Kara%C3%A7ay-Malkar+Destanlar%C4%B1.jpg
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России
http://www.biligbitig.com/2014/04/karacay-malkar-destanlar.html
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/2014/04/karacay-malkar-destanlar.html
true
8698665457039130098
UTF-8
Tüm Konular Yüklendi Hiç Konu Bulunamadı Hepsini Göster Dahası.. Cevapla Cevap Verme Sil By Anasayfa Sayfalar Konular View All Size Önerdiğimiz ETiket Arşiv Arama Yap Tüm Konular İsteğinizle herhangi bir gönderi eşleşmesi bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content