--> Halılarda Mitoloji | Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России

Halılarda Mitoloji

HALILARDA MİTOLOJİ ESEDOVA, Hatice Veli Kızı AZERBAYCAN/AZERBAIJAN/ АЗЕРБАЙДЖАН       Azerbaycan sanat tarihinde halı sanatı en e...



HALILARDA MİTOLOJİ

ESEDOVA, Hatice Veli Kızı
AZERBAYCAN/AZERBAIJAN/АЗЕРБАЙДЖАН

      Azerbaycan sanat tarihinde halı sanatı en eski tarihi (M. Ö. II bin yıllık) olan halk sanatı türüdür. Bu türe ait sanat eserleri en eski devirlere ait bilgilerin izlerini kendinde saklayarak günümüze kadar taşımışdır.

       Halılarımızda yeralan bir diger öge de “çarh”tır. Günümüzde Kuba, Şirvan, Bakü, Karabağ qurubuna ait halılarda sıksık gördügümüz bu desen gamalı haç nişanıdır. Hâlen kendi sanatsal önemini yitirmeyen, türk ve türkmen dokumacılarınca “çarhe felek”, Azerbaycan’daysa “çarh” adlanan bu öğe ilkel devirlerde “haç”, daha sonrakı devirlerdeyse gamalı haç şeklinde degişmiştir. Zamanla “gamalı haça” dönüşen bu desen güne-şi sembolize ediyor. Eski insanlar bu desenle ışığın kaynağının sembolü olan güneşı merkezde aynı kesişme noktasında düşünerek onun yansıttığı işınları “haç” şeklinde tasvir etmişler. İlk haç tasvirine Kültepede yapı-lan kazmalar zamanı bulunan tunc devrine ait kil kabın fraqmanı üzerinde rastlanıyor. Tarih boyu güneşi sembolize eden bir sürü tasvirlerin çeşitli devirlerde ortaya çıkmasına bakmayarak onlar hep biribiriyle alakalı yaranmışlar.

      Örn. Mingeçevirde bulunmuş tunc devrine ait metal eşyaların içerisinde güneşin sembolik tasvirlerine rastlıyoruz. O devirlerde bu tür eşyaların kabirlere gömülmesinde amac karanlık ahiret dünyasını aydınlatmaktı.

      İlkin insanlara göre bu aydınlık ruhların yaşayabilmesi için olanak sağ-lıyordu. Bir sonrakı devirlerde bu tür tasvirleri kabirtaşlarında görüyoruz. Güneşı sembolize eden tavus kuşu tasvirlerine de halılarda sıksık rastlıyoruz.Bu desen daha çok havsız halılarda kullanılmıştır.Araştırmacılara göre tavus kuşu m.ö.I b.y-ta yaşamış Türk kabileleri için kutsaldı.Tavus kuşu hem kutsal ateşin koruyucusu, hem de güneşin sembolüydü.Tarihi abidelerden Mingeçevirin “Sudağılan” bölgesinde, eski tapınaklara ait harabelerde bulunmuş sütun başlığının rölyefinde biz tavus kuşu tasvirini görebiliyoruz.Bu tasvirlerde tavus kuşu hayat ağacının koruyucusu rolundedir (res.8).

      Ateşperestlik dönemindeyse ateşin ve güneşin koruyucusu, Hörmüzdün elçisi gibi horuz yayğın idi (res.9). Şunu da ihtimal etmek mümkün ki, “Horozu besle, ama kesme” atasözü zamanında horozun kutsallığını göstermişdir.

      Azerbaycan halı desenleri içerisinde tarım sürecini, su ve güneşi anlatan “haçabenzer” öğelere sıksık rastlıyoruz. Ara kompozisyonu oluşturan “ha-çabenzer” desenler genelde iri figurlerin merkezinde yeralıyorlar (res. 10). Azerbaycanda dokunan havlı ve havsız dokumalardan Bakü, Şirvan kilimleri, “Eski Kuba”, “Konakkend”, “Malıbeyli” (res. 11), “Çelebi,” Zeyve” və baş-kaların buna örnek gösterebiliriz.

     Halılarımızda sıksık karşılaştığımız desenlerden biri de “eşkenar dörtgen” tasvirleridir. Bu halı motifi bir tek Azerbaycan’da değil, (res.12) tüm doğu dekeratif-tatbiki sanat dallarında geniş kullanılmışdır. Azerbaycanın tüm dokuma mekteplerine ait havlı, havsız halılarda bu halı motifi geniş kullanılıyor (res.13). Örnek olarak, Şirvan dokumaçılığına ait “Kobustan”, “Bico”,”Kabele”, Bakü dokumacılığına ait “Surahanı”,Kuba dokumaçılığına ait “Konakkent”, Gence dokumacılığına ait “Çıraklı”, Kazak dokumacılığına ait “Şıhlı”,”Salahlı”, Tebriz dokumacılığına ait “Heris”,”Karabağ” dokumacılığına ait “Nahiçevan” vs. gibi havlı ve havsız dokumalarını söyleyebiliriz.

        “Eşkenar dörtgen” tasvirli desenin kökeni tarımcılığın yarandığı neolitik devre ulaşıyor. Bu desen de bolluğu, bereketi, verimliliği simgeliyor. Onun ilk örnekleri tunç devrine ait seramik eşyalarda yer alıyor. Tunç devrine ait Kültepeden bulunmuş rehgli kil kabın parcası üzerinde çeşitli süs öğeleri gibi tasvir edilmiş eşkenar dörtgen desenini örnek olarak gösterebiliriz.Bu kabın üzerindeki eşkenar dörtgen deseni tek ve büyük ölçüde tasvir olunarak esas, taşıyıcı, diger tarafdansa dikey hatların “su”ların arasında devamlı, bileşik yerleştirilerek doldurucu desen öğesi gibi tasvir olunmuştur.


http://www.icanas38.org.tr/icanas_tr/Bildiriler/Maddi%20Kultur%20II.%20Cilt.pdf





Türk Asya

COMMENTS

Ad

12 Hayvanlı Türk Takvimi,13,1914-1918 Birinci Dünya Savaşı,1,3 Mayıs Türkçülük Günü,6,Abdaliye Devleti,1,Adile Ayda,1,Adilşahlar,1,afganistan özbekleri,8,Ahıska Türkleri,2,Ahlatşahlar (Ermenşahlar,2,Ahmet Cevdet Paşa,2,Ahmet Gürses,2,Ahmet Şafak,2,Akhunlar (Eftalitler),2,Akılcı Seçim Taktikleri,1,Akkoyunlular,2,Alâiye Beyliği,1,Alev Alatlı,6,Ali Suavi,1,Alparslan Türkeş,4,Altay Dergi,12,altın elbiseli adam,4,Altın Orda Devleti,1,Anau Uygarlığı,2,Araz Elsəs,1,Arsaklılar Devleti,1,Artuklular,3,Astrahan Hanlığı,2,Atabetü’l-Hakayık,1,Atatürk,34,Atatürkün Samsuna Çıkışı ve Vahidettin Taner Ünal Araştırmaları,27,Attila,5,Avarlar,9,Avrupa Hun Devleti,9,Aydınoğulları,1,Azerbaycan,53,Babür İmparatorluğu,2,Bakü Hanlığı,1,Balkarlar,5,Banu Avar,5,Başkurtistan,33,Behmenîler,1,Berendi Türkleri,1,Beridşahlar,1,Bəxtiyar Vahabzadə,1,Bilge Kağan,5,Buhara Hanlığı,1,Bulgarlar,7,Büyük Selçuklu Devleti,7,Büyük Timur İmparatorluğu,5,Candaroğulları (İsfendiyaroğulları),1,Celal Sengör,1,Celayirliler,1,Cengiz Özakıncı,3,Çanakkale Savaşı,2,çevrimiçi kindle mobi epub pdf oku,633,Çevrimiçi Saadettin Gömeç Makalesi Oku,41,Çevrimiçi Ziya Gökalp oku - internetten Ziya Gökalp oku - online Ziya Gökalp oku,38,Çobanoğulları Beyliği,1,Çu Devleti,1,Çuvaşistan,13,Dağıstan,4,Danişmendliler (Danişmendoğulları),3,Dede korkut,8,Delhi Türk Sultanlığı,2,Derbent Azerileri,1,Dımaşk Atabegliği,1,Dilmaçoğulları Beyliği,1,Divanü Lugati't Türk,9,Doğu Türkistan,20,Dulkadiroğulları Beyliği,1,Ebulfez Elçibey,6,Emir Timur,5,Enver Paşa,2,Erbil Atabegliği,1,Eretna Beyliği,1,Ermeni Soykırımı Yalanları,2,Eşrefoğulları,1,Etice-Hurrice,3,Eyyübiler,2,F. M. Dostoyevski MEB klasik Çevrimiçi Oku,25,Fuzuli,3,Gagavuzya,10,Ganira Pashayeva,1,Gayaz İshaki,1,Gazali,1,Gazneliler,2,Gence Hanedanlığı,1,Germiyanoğulları,2,Gök Bilge Hüseyin Nihal Atsız,62,Göktürkler,32,Güncel,34,Güneş Dil Teorisi,1,haber,7,habertürk,7,Hakasya,11,Halil İnalcık,2,Hamidoğulları,1,Harezmşahlar,1,Haydarâbad Nizamlığı,1,Hazar İmparatorluğu (Hazarlar),6,Hive Hanlığı,1,Hoca Ahmet Yesevi,1,Hokand Hanlığı,1,Hulkar Abdullaeva,20,Hulki Cevizoğlu,1,Hun İmparatorluğu,15,Irak Selçukluları,3,İbn Bibi,1,İhşidoğulları Beyliği (İhşidîler),1,İlber Ortaylı,2,İldenizliler,1,illüstrasyonlu Türkçü - Pantürkist Video Ali Can Meydan Yapımları,4,İnaloğulları Beyliği,1,İnançoğulları (Lâdik Beyliği),1,internetten kitap oku,624,iskitler,20,İsmail Gaspıralı,3,izleti,277,İzmir (İzmiroğulları,1,İzmiroğlu) Beyliği,1,Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti,1,Kanglı/Kanklı Türkleri,1,Karaçay,14,Karahanlılar Devleti,6,Karakalpakistan,2,Karakoyunlu,1,Karamanoğulları (Karamanoğlu),1,Karasioğulları,2,Karay Türkleri,2,Karluklar,2,Kasım Hanlığı,1,Kaşgar Turfan Hanlığı,3,Kaşgarlı Mahmut,6,Kaşkay Türkleri,3,Kazakeli,44,Kazan Hanlığı,1,Kazım Karabekir Paşa,3,Kemal Ermetin,1,Kerkük Türkleri,1,Kırgızlar,27,Kırım Özerk,9,Kimekler (Kimek Devleti),4,Kirman Selçukluları,1,kitab o'qı,60,kitap oku,624,kitep oxu,60,kitop oka,60,Kuman Kıpçak Türkleri,12,Kumuklar,3,Kuşanlar,2,Kutadgu Bilig,7,Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti,1,Ludîler,1,Macarlar ve Türkler,9,Mahmut Esat Bozkurt,2,Massagetler - Tomris,5,Mehmet Kaplan,1,Memlükler (Memlûk Devleti),4,Mengücekler,1,Mengücekoğulları),1,Mengücükler (Mengücükoğulları,1,Menteşe),1,Menteşeoğulları (Menteşeoğlu,1,Milli Mücadele национальная борьба в Турцию national struggle for Turkey,14,Moğol İmparatorluğu,15,Muhammed Emin Resulzade,4,Murat Bardakçı,3,Mustafa Şokay,1,Mustafa Yıldızdoğan,1,Nahçıvan,2,Nejdet Sançar,3,Nesimi,1,Nihat Genç,1,Nogay Hanlığı,5,Nursultan Äbişulı Nazarbayev,2,Oğuz Boyları Damgaları-Tamgaları,29,Oğuz Kağan,13,Oğuz-Yabgu Devleti,6,online çevrimiçi internetten osmanlıca oku,449,online kitap oku,624,online turkish book read,624,orhun_orkun_kadim_türk_dili,45,Osmanlı İmparatorluğu,18,osmanlıca kitap oku,449,ottoman books read,449,ottoman history book,449,Ön Türkler,320,Özbek Eli,20,Peçenek Türkleri,3,Pervaneoğulları Beyliği,1,Prof Dr Kazım Mirşan,49,Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu,4,proto turks,312,Ramazanoğulları,1,Reha Oğuz Türkkan,3,Rıza Nur,4,Sabarlar ( Sabar Devleti),2,Sâcoğulları (Sâcîler),1,Safevî Devleti (Safevîler),4,Safeviler,7,Saha Türkleri,13,Sâhibatâoğulları (Sahib Ataoğulları),1,Saka Türkleri,11,Salgurlular,1,Saltuklu Beyliği (Saltuklular,2,Saltukoğulları),1,Saruhanoğulları,1,Sayan Altay Türkleri,17,Sekel Yazısı,5,Selaattin Eyyübi,1,Selçuklu Kartalı Afşin Bey,1,senseizm,77,Serdengeçti Dergisi Çevrimiçi Oku 1950,24,Sibir Hanlığı,2,Sökmenliler),1,Suriye Selçukluları,1,Sümerliler,21,Şəhriyar,2,Tabgaçlar (Tabgaç Devleti),2,Taner Ünal ile Tarih ve Siyaset Yazıları,111,Taner-Ünal-e-kitap-pdf-makaleler-tarih-oku-okuttur-epub-ebook-read-Bilig-Bitig,68,Tataristan,24,Tekeoğulları,1,Tengri Tanrı Allah,4,Tolunoğulları Beyliği,3,Tuğluklular,1,Turan ensemble,6,Turan Yazgan,1,turan_halklari_turanic_people_hajra_turan-turkestan-turks,72,Turania People - Grand Asian Turkestan - Turkish Public - Азия Туран Туркестан,2,turcarum imperatore,311,Turkic Republics and Communities Türk Dünyası Bağlantı Zincirleri,11,turkish bookcase,60,Turkish stamps,312,Tuva Türkleri,7,Türgişler (Türgiş Devleti),1,Türk Asya,150,Türk Bahar Bayramı Nevruz,2,Türk Belgesel,56,Türk Denizliği Piri Reis,2,Türk Dili,142,Türk Din Anlayışı,54,Türk Dünyası Derlemeler,11,Türk Film,5,Türk Kültür ve Sanatı,192,Türk Ocakları,2,Türk Okçuluğu,2,Türk Sergiler,28,Türk Türkmen mitolojisi karakterleri - Turkish mythology characters - Турецкие символов мифология,41,Türk ve Türkiye Tarihi,213,Türk_mitolojisi-Turkish_mythology-Турецкий_мифология,43,Türkçe Tarih Dergisi,3,Türkçü Dergi,1,Türkiye,68,Türkiye Selçuklu Devleti,3,Türklerde Bilim,18,Türkmenler,24,Uğur Mumcu,2,ultra-türkler,2,Urum Türkleri,2,Uygurlar,33,Yakutistan,16,Yaşar Kalafat,1,Yazarlar,3,Yusuf Akçura,4,Zeki Velidi,6,Zengîler,2,Ziya Gökalp,5,кiтап oxu,60,кiтапхана oqı,60,мәдениет,60,мәлiмет,60,мәлiмет ұсыну,60,Тюрки России,12,
ltr
item
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России: Halılarda Mitoloji
Halılarda Mitoloji
http://4.bp.blogspot.com/-7EEKZ77CFb8/U1Yx0oN8JVI/AAAAAAAAnUg/jWYg5m3-_O4/s1600/HALILARDA+M%C4%B0TOLOJ%C4%B0.jpg
http://4.bp.blogspot.com/-7EEKZ77CFb8/U1Yx0oN8JVI/AAAAAAAAnUg/jWYg5m3-_O4/s72-c/HALILARDA+M%C4%B0TOLOJ%C4%B0.jpg
Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России
http://www.biligbitig.com/2014/04/hallarda-mitoloji.html
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/
http://www.biligbitig.com/2014/04/hallarda-mitoloji.html
true
8698665457039130098
UTF-8
Tüm Konular Yüklendi Hiç Konu Bulunamadı Hepsini Göster Dahası.. Cevapla Cevap Verme Sil By Anasayfa Sayfalar Konular View All Size Önerdiğimiz ETiket Arşiv Arama Yap Tüm Konular İsteğinizle herhangi bir gönderi eşleşmesi bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy Table of Content