Deri Kalkanlar (Tura'lar)


DERİ KALKANLAR (TURA'LAR)
Prof.Dr. Halide SARIOĞLU
Doç.Dr. Melda ÖZDEMİR

       Kalkan kelimesinin kökeni incelendiğinde, Orta Türkçe metinlerinde “kalkan, zırh, siper, düşmandan gizlenmek için kullanılan nesne” anlamında tura sözcüğünün yer aldığı görülür. Sözcüğe ilk defa Kutadgu Bilig’de rastlanmakta, beyitte tura sözcüğü geçmektedir.

“kanı ol bu dünya tilep tutguçi özinge temür kend tura yapguçi”

      Divan-ı Lügat-it Türk’te ’de ise “tura” ve “kalkan” için “düşmandan korunmak için kullanılan her şey” tanımı yer almaktadır. Divan-ı Lügat-it Türk’te yer alan bir beyit içinde de bu sözcük geçmektedir.
“yasnat kılıç bası üze kakkıl yara biçlip anıg boynı takı kalkan tura”

       Doerfer, "Tura" sözcüğün Moğolca, Farsça ve kimi komşu dillerde ilk anlamıyla Türkçeden alıntılandığını aktarmıştır. Drevnetyurkskiy Slovar de tura sözcüğünün “sağlamlık” anlamıyla kullanıldığı belirtilmiş, tura kalkan yapısı için ise “diğer silahlardan korunmaya yarayan kalkan” karşılığı verilmiştir.

        Kalkan hakkında Ahmet Cevat Paşa’nın “Tarih-i Askeri-i Osmanî” adlı eserinde: “Eski Türklerde kalkan kelimesi kalkang şeklinde yazıldığına göre, sert ve dayanıklı manasına olan kal (kalın) ile tekerlek manasına (tang) sözlerinden gelmiş olması muhtemeldir. Bu itibarla Türklerin ilk kullandıkları kalkanların yuvarlak olduğu düşünülebilir. Türkler kalkanları demirden, bakırdan, fil ve gergedan derisinden, kaplumbağa kabuğundan, hasırdan, söğüt dalından, kamıştan, ipten ve ağaç kabuğu gibi ok ve kılıç işlemeyen sert ve elastiki maddelerden yaparlardı. Bunların şekilleri de görecekleri hizmete göre yuvarlak, dikdörtgen, göbekli veya düz, yassı olurdu. Padişah ve kumandanlara ait olan altın kakmalı ve kıymetli taşlarla süslü kalkanlarda vardır. Bunlar Türk süsleme sanatlarının şaheserleridir." denmiştir.


Hepsi : http://goo.gl/UPdOhU

Foto : İstanbul Harbiye Askeri Müze
Deri Kalkanlar (Tura'lar) Reviewed by Türk Asya on Pazartesi, Nisan 21, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.