Bozüy



BOZÜY 

       Bozüy, göçebe hayat tarzı süren Kırgız Türklerinin asırlardan beri kura geldikleri, geleneksel, taşınabilir evlere verilen addır. Bir insanın hayata ilk gözlerini açtığından ölümüne kadar her türlü hayat tezahürünü geçirebileceği mekân olarak bozüy, somut kültürün; atasözlerine, deyimlere, bilmecelere aksetmiş şekliyle de soyut kültürün bir parçasıdır.

       Ağaçtan iskeleti ve keçeden örtüsü
olan taşınabilir evler Kırgız Türkçesinde “bozüy” olarak adlandırılmaktadır. Göçebe hayatın daha yaygın olduğu yerlerde kurulan “süyrömö/sürükleme”, dağlık bölgelerde de “cüktömö/yükleme” tipleri vardır. Bunlardan cüktömö geleneksel olan tarzdır ve Kırgız hayatına uygunlaştırılmıştır. Hayvancılıkla uğraşanların yayla ve otlaklara diktiği bozüylerle, her türlü gelenek ve göreneğin yerine getirildiği durumlarda dikilen bozüyler bu grupta yer almaktadır. Elektrik lambası, telekörsötküç/televizyon, radyo, telefon gibi teknolojik aletler de bu bozüylerde kullanılabilmektedir. Geleneksel kutlamalarla ilgili olarak dikilen bozüylerin en itibarlısı “örgöö” denilen “düğün obası” dır. Bu obada gündelik hayatta kullanılan bozüylerde bulunan“çıgdan” yani “çiy” bitkisinden yapılmış bir perde ve bunun arkasında mutfak yer almaz. Çiy hasır yapmaya yarayan bitkinin ismidir. Bu bitkiden yapılan perde günlük hayatta kullanılan bozüyde kadınların oturduğu kısımda yer alır ve arkasında mutfak eşyaları muhafaza edilir.

       Bozüyün yapılışında ağaç, “örökiyiz/nakışsızkeçe”, “kiyiz/nakışlıkeçe”, “çiy/hasır yapmaya yarayansert bir bitki”gibi malzemeler kullanılır.


Doç.Dr. Naciye Yıldız'ın "Somut ve Soyut kültürel Miras: Bozüy Makalesinden

Makalenin Tamamı : http://goo.gl/uFtMd3

*****
Kırgız Kültüründe “Cıgaççılık (Marangozluk)” ve “Boz Üy” i le İlgili Kelimeler Üzerine
Yrd. Doç. Dr. Nurgül Moldalieva

"Boz üy (keçe çadır)”, Kırgızlardaki “cıgaççılık (marangozluk)” zanaatının en önemli eserlerinden biridir. “Boz üy”ün iskeletini oluşturan esas parçaları herhangi bir çivi veya demir kullanılmaksızın sadece ahşaptan yapılmıştır. Bu makalede Kırgızlardaki “cıgaççılık (marangozluk)” ve “boz üy” ile ilgili genel bilgiler verilmiş; “boz üy”ün ahşaptan yapılmış parçalarının adları olan kerege, uuk, tündük, çamgarak, eşik ve bosogo kelimeleri leksik-semantik ve kültür tarihi bakımından artzamanlı ve eşzamanlı karşılaştırmalı yöntemlerle ele
alınmıştır.


Makalenin Tamamı :
http://www.actaturcica.com/sayi8/IV_2_01.pdf


Not: Resimdeki siyah beyaz fotoğraflar, Kuzey Batı İran'da bulunan Arjan kazı alanından çıkarılmış ve Ön Elamit kralı Kurlaş'ın oğlu Kidin-Hudran'ın da adının geçtiği Arjan Tabağında bulunan bozüy kurma işlemi görülmektedir. ( http://goo.gl/Y8i9ui )


Ayrıca Bkz. Elamlılar : http://goo.gl/iFsIEy
Bozüy Reviewed by Türk Asya on Salı, Nisan 29, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.