Göktürk Yazısında Resim Göstergelerinin Tespiti Yöntemleri ve Önemi Üzerine

Viktor G. GUZEV



      Eski Türk Runik yazısı, 1720-1722 yılları arasında, Yukarı Yenisey havzasında D.G. Messerschmidt ile Ph.J. Tabbert-Strahlenberg tarafından bulunmuş olup uzun zaman bilinmeyen ve esrarengiz kitabeler olarak kaldı. Bunun deşifre edilmesi, ancak 1889 ve 1891 yılında Kuzey Moğolistan’da, Orkun nehri vadisinde gazeteci ve gezgin Nikolay Mihaylovitş Yadrintsev tarafından üzerinde “Sibirya” runlarıyla yazılmış büyük yazıtların kazılmış olduğu taşların (yani Kül Tigin, Bilge Kağan ve Ongin Abidelerinin) bulunması sayesinde mümkün oldu. Üstelik 1890 ile 1891 yıllarında N.M.Yadrintsev’in izlerinden organize edilen – biri Fin, diğeri Rus – iki ekspedisyon, birer Orhon yazıtları atlası yayımladı.



        25 Kasım 1893’te Danimarka dilbilimcisi Vilhelm Thomsen yazıtların okunuşu için “anahtar” keşfetmiş; bunu izleyen 1894 yılının Ocak ayında Sankt-Petersburg’da akademisyen F.W. Radloff bunların bütün tercümesini yayımlamıştır. Bu önemli olaylara ilâve olarak Bayan Yelizaveta Nikolayevna Klements 1897’de Kuzey Moğolistan’da Tonyukuk yazıtını da buldu.


      Göktürk yazısının deşifre edilmesinden ve okunmasından sonra yazıtların çok yönlü incelenmesi başladı. Şimdiye kadar yazının kökeni ile kuruluşu sorunlarına büyük önem verilmektedir. 1993 - 2009 yılları arasında sayın Prof. Sergey G. Klyaştornıy ile bendeniz ortaklaşa yaptığımız araştırma ve çalışmalarda Göktürk yazısının kendiliğinden doğma, yani otokton kökenli olduğu görüşünü esaslandıran toplam olarak 17 delil sunulmaktadır.1


       Burada şunu vurgulamak gerekir ki, kavrayışımızı geliştirmek, geçen yüzyılın ortasında D. Diringer, E. Doblhofer, H. Jensen, J. Friedrich ve diğerlerin eserleri ile temsil edilen dünya yazıları tarihinin temelinde2 yazı teorisinin (gramatolojinin) doğuşunun etkisinde mümkün oldu. Bu teori, I. Gelb, I.M. Dyakonov, L.R. Zinder’in çalışmalarında geliştirilmiştir.3


        Tahminen 7. yüzyılın ortasında meydana gelmiş olan Göktürk yazısının millî olduğu görüşünü en güçlü şekilde ispatlayan delil, şüphesiz: run göstergeleri arasında resim göstergelerinin de bulunmasıdır. Bunların ilk olarak farkına varan Vilhelm Thomsen oldu.4 Söz konusu yazının vasıflarına ilişkin “ünsüzler dualizmi (ikiciliği)” kavramını ortaya atan Ye.D. Polivanov da, w / ok/, Y /aj/ ve s /äs/ resim göstergelerini tahlil etti.5


     1 Makalelerimiz, Almanca, İngilizce, Rusça ve Türkçe (Türkiye Türkçesi) yayımlanmıştır. Türkçe olanları şunlardır: 

     Viktor G.Guzev - Sergey G. Klyaştornıy, 
“Genel Yazı Nazariyesi Işığında Göktürk Yazısının Menşei Meselesi (Okunuşunun 100. Yıldönümü Dolayısıyla)”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 1993, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1995, ss. 27-33; Viktor G.Guzev, “Göktürk Yazısının Otokton Menşei Varsayımını Geliştirme Denemesinin Bazı Sonuçları”, 

3. Uluslar Arası Türk Dil Kurultayı 1996, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1999, ss. 461-465; Viktor G.Guzev, “Göktürk Yazısının Kendiliğinden Doğma (Otokton) Menşei Varsayımını Esaslandıran Deliller”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı – Belleten 2000, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2001, ss. 211-220. 

        Ortaklaşa yazdığımız “Ulu Bozkırın Eski Yazısı” adlı makalemiz ise 2009 yılında Rusça yayımlanmıştır: Viktor G.Guzev - Sergey G. Klyaştornıy, “Drevnyaya pis'mennost' Velikoy stepi”, Tyurkologiçeskiy sbornik 2007-2008, Moskva: «Vostoçnaya literatura» RAN, 2009, ss. 146-176.

2 Bu alanda en önemli eser: Johannes Friedrich, “Geschichte der Schrift unter besonderer

        Berücksichtigunug ihrer Geistigen Entwicklung”, Heidelberg: Carl Winter Universtätsverlag, 1966. 3 Bu alanda en önemli eser: I.J. Gelb, “A Study of Writing. Revised Edition”. Chikago & London, 1974. [Bu eserin birinci basımındaki, yazarı tarafından yazılmış olan önsöz, Haziran 1951 tarihlidir] 4 Thomsen V. Samlede Afhandlinger. Tredje Bind. København, 1922. pp. 78-79.









Göktürk Yazısında Resim Göstergelerinin Tespiti Yöntemleri ve Önemi Üzerine Reviewed by Türk Asya on Perşembe, Mart 27, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.