Ev, İnsan Hayatı, Ocak ve Ateş


Ev, İnsan Hayatı, Ocak ve Ateş

      Altay Türklerinin inanışına göre her Altay Türk’ünün hayatında en anlamlı ve en değerli şey, onun doğup büyüdüğü evi, ateşi ve ocağıdır. Çünkü evin ocağı, evde yakılan ateş, Altay ailesinin asıl unsurudur. Ateşin etrafında toplanan ailenin mutluluğunun, bu ateşin alevlerinden çocuğa geçeceği düşünülür. Ateş ve ocak bütün Türklerde olduğu gibi Altay geleneksel yurdunun da tam merkezinde yer alır. Radloff’a göre Altay yurtlarının tertip ve iç taksimatı, her yerde aynıdır. Yurdun ortasında ocak ile büyük bir üçayak ve bunun üzerinde de kazan bulunur. Burada bütün gün hiç kesilmeden ateş yanar (Radloff 1994: 25). Aynı telakki bugün Anadolu’da hem Sünnî, hem gayrı Sünnî topluluklarda mevcuttur. Ataların canları, yakılan ocağın içinde tecellî eder. Bu itibarla bir evde ocağın devamlı yanması, o ailenin saadet ve sürekliliğine işaret sayılmıştır (Ocak 2000: 228). Her Altay Türk’ünün hayatı, ocağın başından ve at direğinin dibinden başlar (Bidinov 1998: 7).

       Bahaeddin Ögel’in Dırenkova’dan naklettiği “yanan bir odunu, bir evin ocağından, diğer evin ocağına götürme ve kardeşler evlendikten sonra küçük oğulun eski ateşin sahibi olması gelenekleri” (Ögel 1995: 504), Bidinov’un yukarıdaki tespitleriyle örtüşmektedir. Altay Türklerinin inançlarına göre her ev iyelidir. Fakat ocağın ve ateşin iyeleri başka başkadır. Güzel, genç kızlar olan bu iyeler, kimseye görünmeyip ateşi saf ve temiz tutarlar. Altay Türkleri ateşe kötü bir şey saçmanın, ona sivri uçlu aletler yöneltmenin, üstünden atlamanın uğursuzluk getireceğine ve ateş iyelerinin evde kimse olmadığı zamanlarda külden yorganını örtünüp dinlendiğine inanırlar.

      Saha Türkleri Sibirya’da meskun diğer Türk boylarından farklı olarak ateş için uot kelimesini kullanırlar. Sahacada aal uot tabiri ise aile ocağı, aile ateşi ve mukaddes ateş anlamlarına gelmektedir.

Altay, Hakas ve Tuva Türklerinde olduğu gibi Şorlarda da ateşin ruhu kadındır.

      Ayrıca Şor Türkleri, ölen kişinin ardından bir sal yaparlar. Yaptıkları salın üzerine de bir ateş yakarak salı nehre bırakırlar. Bu salın üzerine yakılan ateşe üzüt ateşi adı verilir (Dırenkova 1940:336). Ölen kişinin ruhunun bu salla yolculuk yaptığına inanılır.5

Saha Türklerinde kız istemeye gelenler, kız isteyecekleri ailenin temizliğini, düzen ve dirliğini evin ocağına bakıp anlarlar

Sibirya Türklerinde Ateşle İlgili İnançlar, Törenler ve Bazı Efsaneler
Dr. İbrahim DİLEK

http://yayinlar.yesevi.edu.tr/files/article/130.pdf

Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak
Ev, İnsan Hayatı, Ocak ve Ateş Reviewed by Türk Asya on Çarşamba, Mart 05, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok:

Türk Asya - Asian Turkish, Тюрки России © 2014|Bazı Hakları Saklıdır.
>5846 Numaralı Kanun Gereği Gizlilik ve Kullanım Şartlarını Okuyunuz.|Künye

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Blogger tarafından desteklenmektedir.